Home / Chùm thơ chọn lọc / Góc sân và khoảng trời Trần Đăng Khoa – Mang thế giới vào trong thơ phần 1

Góc sân và khoảng trời Trần Đăng Khoa – Mang thế giới vào trong thơ phần 1

Góc sân và khoảng trời Trần Đăng Khoa – Mang thế giới vào trong thơ phần 1

Góc sân và khoảng trời là một tập thơ xuất sắc của Trần Đăng Khoa được xuất bản lần đầu tiên năm 1968. Thiên hướng văn chương của tác giả được bộc lộ sớm bởi khi đó nhà thơ chỉ mới 10 tuổi. Đó là những vần thơ lưu lại ký ức, nhật ký của nhà thơ trong những năm tháng ấu thơ đầy hồn nhiên và vui tươi. Tập thơ này có số lượng bài lớn với hơn 100 bài. Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu và cảm nhận bạn nhé!

Ảnh Bác

Nhà em treo ảnh Bác Hồ

Bên trên là một lá cờ đỏ tươi

Ngày ngày Bác mỉm miệng cười

Bác nhìn chúng cháu vui chơi trong nhà

Ngoài sân có mấy con gà

Ngoài vườn có mấy quả na chín rồi

Em nghe như Bác dạy lời

Cháu ơi đừng có chơi bời đâu xa

Trồng rau, quét bếp, đuổi gà

Thấy tàu bay Mỹ nhớ ra hầm ngồi

Bác lo bao việc trên đời

Ngày ngày Bác vẫn mỉm cười với em…

Ao nhà mùa hạn

Mùa mưa mà mưa chẳng đến

Đáy sâu nẻ toác khi nào

Rêu nằm mơ những sấm sét

Rồi khô trên cọc cầu ao…

Bà và cháu

Trích trường ca “Làng quê”

Bà ngồi yên rất lâu

Bóng tạc lên vách đất

Dải khăn vuông đội đầu

Gió lọt vào phơ phất…

Ôm Hương, tay run run

Bỗng nhiên, bà chớp mắt

Nhớ ngày xưa đói nghèo

Thương ông, giặc Pháp bắt

Sục sạo tìm du kích

Giặc đốt hết xóm làng

Bố Hương vượt lửa đạn

Bơi qua Lục Đầu Giang

Ông đi, ông để lại

Cái vành tang cho bà

Vết nhăn hằn sâu mãi

Và hắt hiu tuổi già

Sau hòa bình, bố về

Xóm làng còn đủ cả

Chỉ vắng mẹ Hương thôi

Bố ngồi trơ như đá…

Rồi lạy bà, bố đi…

Hương mới sinh, bé choắt

Đất nước sao nhiều giặc

Đánh đến giờ chưa xong!…

Cái bao tượng của bà

Thắt bụng dần nhỏ lại

Cả một đời lo toan

Lưng bà giờ như gẫy

Bà vẫn vui công việc

Chả lúc nào ngơi tay

Khi bà thăm trận địa

Khi bà trồng hàng cây

Bà vẫn nuôi bộ đội

Suốt hăm mấy năm trời

Nhiều chú đeo súng lục

Cưỡi bình bịch về chơi

Thư các chú gửi về

Không tuần nào không có

Chú thì đóng Sơn La

Chú thì ra Cồn Cỏ

Chú thì giữ Hàm Rồng

Chú thì xa, xa nữa…

Thư đi mấy tháng đường

Nhiều bức nhòe một nửa

Lâu nay, Hương không thấy

Chú nào về thăm đây

Bà bảo: Các chú bận

Đánh Mỹ suốt đêm ngày

Những lúc sợ bà buồn

Hương lượn tròn, múa hát

Bóng chuối trùm nửa sân

Trăng ngời ngời như bạc…

Bãi Cháy

Bãi đây, chẳng ngọn lửa nào

Bóng con còng gió lặn vào cát trưa

Mặn nồng vị muối ngàn xưa

Rào rào gió động hàng dừa. Nước lên

Long bong sóng vỗ, thuyền nghiêng

Sắc trời, sắc xanh trên ngọn sào…

Bãi đây chẳng ngọn lửa nào

Đảo giương tím cánh buồm chào đón ta

Bom thù dội mấy mùa qua

Lửa bom đã tắt. Tím hoa sim rồi

Thông non nối đất liền trời

Tiếng ai thấp thoáng, nói cười xôn xao…

Bãi đây chẳng ngọn lửa nào

Chỉ ta với sóng lẫn vào Trong Xanh

Bàn chân thầy giáo

Thầy ngồi ghế giảng bài

Xếp cạnh bàn đôi nạng gỗ

Một bàn chân đâu rồi

Chúng em không rõ

Sáng nào bom Mỹ dội

Phượng đổ ngổn ngang, mái trường tốc ngói

Mặt bảng đen lỗ chỗ vết bom bi

Thầy cầm súng ra đi

Bài tập đọc dạy chúng em dang dở

Hoa phượng

Hoa phượng cháy một góc trời như lửa

Năm nay thầy trở về

Nụ cười vui vẫn nguyên vẹn như xưa

Nhưng một bàn chân không còn nữa

Đôi bàn chân

Ôi bàn chân

In lên cổng trường những chiều giá buốt

In lên cổng trường những đêm mưa dầm

Dấu nạng hai bên như hai hàng lỗ đáo

Chúng em nhận ra bàn chân thầy giáo

Như nhận ra cái chưa hoàn hảo

Của cả cuộc đời mình

Bàn chân thầy gửi lại Khe Sanh

Hay Tây Ninh, Đồng Tháp?

Bàn chân đạp xuống đầu lũ giặc

Cho lẽ sống làm người

Em lắng nghe thầy giảng từng lời

Rung động bao điều suy nghĩ

Nghe thầm vọng bàn chân đi đánh Mỹ

Nghe âm vang tiếng gọi của chiến trường

Em đi suốt chiều dài yêu thương

Chiều sâu đất nước

Theo những dấu chân người thầy năm trước

Xem thêm:  Hận thu cao - Thích Tuệ Sỹ

Và bàn chân thầy, bàn chân đã mất

Vẫn dẫn chúng em đi trọn vẹn cuộc đời…

Bến đò

Nhớ chị Trần Thị Duyên

Bến đò xưa đây rồi

Cây đa già buông rễ loi thoi

Lá biếc xòa mặt nước

Đá lởm chởm, bờ sông trắng bọt…

Trời se se

Vẫn như lần đầu, ta qua sông, năm ấy

Con đò gỗ chẳng còn gối bãi

Đâu rồi, quán rạ lơ phơ

Ta thèm nhìn những kỷ niệm ấu thơ

Ngồi thụp xuống khoang đò

Khoang đò rộng thế

Chẳng thấy cây đa, bãi mía

Khoảng trời cong veo trên mui đò

Tóc ông lái bạc phơ

Lẫn vào mây trắng…

Ta đứng giữa trời mênh mông trắng

Quán xưa đổ rồi

Dưới bóng mát vòm đa, chẳng còn có ai ngồi

Gió thổi cồn cào mặt nước

Mất một nỗi gì không thể tìm lại được

Ta đi, lòng vẫn ở nơi đây

Ai cũng chỉ có một lần

Cái thuở thơ ngây…

Bên sông Kinh Thầy

Hàng chuối lên xanh mướt

Phi lao reo trập trùng

Vài ngôi nhà đỏ ngói

In bóng xuống dòng sông

Một bác chài chăm chỉ

Buông câu trong bóng chiều

Bỗng nhiên một con cá

Nhảy bên thuyền như trêu

Bắp ngô non răng sún

Óng vàng một chòm râu

Ôi cánh buồm nhỏ bé

Biết bay về nơi đâu?

Buổi sáng nhà em

Ông trời nổi lửa đằng đông

Bà sân vấn chiếc khăn hồng đẹp thay

Bố em xách điếu đi cày

Mẹ em tát nước, nắng đầy trong khau

Cậu mèo đã dậy từ lâu

Cái tay rửa mặt, cái đầu nghiêng nghiêng

Mụ gà cục tác như điên

Làm thằng gà trống huyên thuyên một hồi

Cái na đã tỉnh giấc rồi

Đàn chuối đứng vỗ tay cười, vui sao!

Chị tre chải tóc bên ao

Nàng mây ghé vào soi gương

Bác nồi đồng hát bùng boong

Bà chổi loẹt quẹt lom khom trong nhà

Cái sân

Em thường rải cái nong

Ra góc sân ngồi học

Những đêm có trăng mọc

Em chơi cho đến khuya

Thường là xỉa cá mè

Hay làm mèo đuổi chuột

Những lúc mưa sậm hột

Em bắt cái vòi cau

Chảy vào giữa chum sâu

Khi trời râm em vẽ

Vẽ cô tiên lặng lẽ

Rải hoa trên bầu trời

Thế là bao đồng lúa

Cứ chín vàng, vàng tươi…

Cánh đồng làng Điền Trì

Cánh đồng làng Điền Trì

Sớm nay sao mà rộng

Sương tan trên mũi súng

Trên sừng trâu cong veo

Nơi này mấy bác cày

Đầu nghiêng nghiêng chiếc nón

Tiếng trâu và tiếng người

Vang ruộng dài lõm bõm

Nơi kia là mấy chị

Thì thòm tát gầu giai

Nước reo theo lòng máng

Bọt tung trắng hoa nhài

Nơi ấy mấy cô cấy

Ngửa tay phía mặt trời

Mạ bén hàng đứng thẳng

Hồn nhiên trong tiếng cười

Còn em, em kéo xe

Chở phân ra lót ruộng

– Ái chà, con cà cuống

Bỏ ngay vào ống bơ!

Câu cá

Cầu ao loang vết mỡ

Em buông cần ngồi câu

Phao trắng tênh tênh nổi

Trên làu làu

Mặt ao không gợn gió

Bóng trúc cũng rung rinh

Con cá mương đớp bọt

Nhô miệng tròn, nhỏ xinh

Cá cá, chúng mày ơi

Vào đây mà kiếm ăn

Mồi lòng gà béo ngậy

Mùi thính thơm, rất đằm

Cục cùng cung trên bờ

Vào đây con cá ngão

Cái mồm to hơn mình

Mắt đỏ vằn gian giảo

Vào đây con rô cụ

Đầu đen sạm lầm lì

Thường nháy phao đột ngột

Rồi lừ lừ lôi đi

Vào đây con cá diếc

Hay vơ vẩn rong chơi

Nhung nhăng khoe áo trắng

Và nhẩn nha rỉa mồi

Cá cá, chúng mày ơi

Dù con to, con nhỏ

Nếu chạm đến mồi ta

Đều nằm khoèo trong giỏ

Riêng mặt trời tinh nghịch

Ngậm mồi dưới đáy ao

Giật mấy lần không được

Còn làm ta ngã nhào

Cây đa làng

Trích trường ca “Khúc hát người anh hùng”

2

Cánh liếp khép hờ

Bà Chanh hãm đèn hạt đỗ

Những đám cháy

Tắt dần ngoài cửa sổ

Tiếng khóc chỉ còn

Tức tưởi

Ở nhà bên

Làng xóm bỗng lặng yên

Lặng yên đến không thể nào chịu nổi

Không gian nén những gì dữ dội…

Bà không hiểu sao

Bưởi vẫn chưa về

Lá khô sột soạt ngõ tre

Tiếng ếch ao bèo thủng thẳng

Tiếng khóc chìm dần trong im lặng

Lại thỉnh thoảng, nấc lên



Sự im lặng hát rằng:

Lặng im của một nhát dao

Chém vào đá, giữa trời cao đất dày

Hỡi ai nát với cỏ cây

Hồn kêu thành gió những ngày bão giông!

Xem thêm:  Bài thơ Bơ vơ Đà Lạt – Nhà thơ Nguyễn Đình Huân

Cụ Đình đẩy cửa

Lừng lững bước vào trong

Ngực phẳng như tảng đá

Rồi ngồi im như gốc cây to

Tay cụ phác ra một cử chỉ mơ hồ

Rồi cụ lại lắc đầu lặng lẽ

Trông cụ héo như cây đa làng bật rễ

Giọng cụ trầm và sâu:

– Con Bưởi đâu?

Tôi đến tìm nó hỏi

Ức thế này, làm sao mà chịu nổi?

Bà Chanh vội đứng lên

Khép kín cánh liếp vào

Bà thoáng thấy cuối trời

Long lanh ngôi sao

Sáng như giọt nước mắt…

Những đám cháy sẽ dần dần tắt

Nhưng lửa đang thắp lên

Ngàn vạn ngọn đèn

Đất nước đêm nay

Không ai bình yên…

Tiếng khóc lại nấc lên

Tức tưởi

Nhà bên…

Nhà ấy sáng nay

Ba người, giặc chặt đầu cắm cọc

Đồn Coóc mắt vằn tia đỏ nọc

Tay quay vù vù can đen

Đội Mâu đi bên

Cái tai cụt giấu trong làn

Sau mỗi trận càn

Làng vãn thêm người quen thuộc

Bà thoáng rùng mình

Tiếng sương rơi rộp… rộp… mái gianh

Gợi dáng cành tre lả

Tiếng xa vắng côn trùng trong cỏ

Gợi chiều sâu không cùng của đêm

Tất cả như bình yên

Tưởng xóm làng ta chưa bao giờ cháy

Tưởng máu bà con chưa bao giờ chảy

Tưởng đời mình chưa bao giờ trải qua

Những đổi thay và những vui buồn

Bằng cả bao đời xưa cộng lại…

Tiếng khóc nhà bên

Lại nấc lên

Tức tưởi

Cụ Đình rung động toàn thân

Xòe bàn tay vuông, bạc trắng vết chai sần

Cụ bỗng nói một giọng trầm rất lạ:

– Bà Chanh ơi

Chúng nó thịt người mình nhiều quá!

Rồi lặng im

Cụ lắc cái đầu:

– Con Bưởi đâu?

Tôi muốn tìm nó hỏi

Ức thế này

Làm sao mà chịu nổi?

Mái nhà gianh hát rằng:

Có đâu như ở nơi đây

ác quá mức này – chưa thôi

Đau thương quá một kiếp người

Cầm gươm quá mấy chục đời nối nhau…

3

Tiếng chó vu vơ

Làm đêm thêm thẳm sâu

Sương xuống se se

Mặt đường cát bụi

Con đom đóm ướt cánh bay

Dạt vào cành ổi

Bỗng lao ra

Rạch một đường ngang đêm

Lửa trong tro

Chốc chốc lại bùng lên

Trong gió thổi

Như một điều muốn nói

Đêm dần khuya cao cao vòi vọi

Bỗng vút lên

Chót vót

Tiếng gà

Trẻ như thời trời đất mới sinh ra…

Cô Bưởi lắng nghe tiếng gà rừng rực

Thấy sức triệu người hồi sinh trong lồng ngực

Và cô đi

Bên đám cháy

Chưa tàn

Lửa hát rằng:

Quê tôi – những cánh rừng hoang

Chính trong cơn bão đại ngàn – tôi sinh

Nuôi tôi trong bếp nhà gianh

Ủ là một chấm – thổi thành biển khơi…

5

Toán giặc chạy xô cả lại

Mặt chúng xám đi. Hớt hải

– Chi đấy? Bay?

Tên lính cao gầy

Cổ ngẳng như cổ cò chết bão

Dong một cụ già mặt bê bết máu

Nách áo rách toang

Dáng lực lưỡng và điềm nhiên như cây đa làng

Tên lính cổ cò oang oang nói:

– Lão già này đã “đánh mìn” ngài Đội

Ngài ngã vật ra, chẳng biết có sao không?

Tụi nó cáng ngài về đồn rất đông…

Coóc chống can đen, đi đến

Cái chân bước nhẹ nhàng, uyển chuyển

Hắn bỗng nhìn thẳng căng vào mắt cụ già

Soi mói, cái nhìn như moi ruột gan ra

Cụ Đình bình thản:

– Lính của quan đồn đã cho tôi lựu đạn

Giết đội Mâu là việc của riêng tôi

Người Việt Nam

Không một ai được phản bội giống nòi

Thưa quan, quan hiểu chứ?

– Tên ông là gì?

Coóc vẫn lạnh lùng nhưng mắt đã vằn tia hung dữ

– Có thể gọi tôi

Là Đình, là Chùa, là Nhà, là Cửa

Tên tôi là: Dân-nước-bị-xâm-lăng

Từ thượng cổ đến nay

Chúng tôi

Không hề biết đầu hàng!

Coóc lệch mép cười thật là nham hiểm

– Nhà ông đâu?

– Ngoài thân tôi, tôi chẳng có gì sất

Tôi chỉ có hai bàn tay để cày xới đất

Đầu tôi có những câu thơ bất khuất

Của Mạc Đĩnh Chi từng đọc ở bên Tàu

Cụ nói chửa dứt câu

Mắt bỗng thoáng cái gì như là làn bụi

Hai má dần hằn nổi

Những ngón tay dài và thon

Vết những ngón tay tụ lại tím bầm

Hình dạng giống bản đồ nước Pháp

– Ông có giết, tôi cũng không đổi khác!

Giọng cụ Đình kiên nhẫn đến lạ lùng

Xem thêm:  Bài thơ Tình yêu tháng sáu – Nhà thơ Mạc Phương

Cụ ngẩng nhìn không trung

Mấy tia nắng cuối mùa

Lung linh trong đám mây rách nát

“Mày có giết, tao cũng không đổi khác”

Cụ nghĩ thầm:

“Thế là chúng bay

Không thể thuốn tới hầm

Mấy anh trinh sát cấp trên và con Bưởi ở

Với tấm bản đồ ngoằn ngoèo đường xanh đỏ

Chiến dịch lớn, quân ta sắp mở

Quả lựu đạn mình ném vào mặt đội Mâu

Xoay ngược quân thù về phía sau

Nếu phải chết, ừ thì mình chết

Ngoài vòm trời lồng lộng kia

Mình chẳng có gì để mà từ biệt”

Một tứ thơ cảm khái xưa của Mạc Đĩnh Chi

Bỗng làm cụ nôn nao

Ngực cụ gồ lên như sóng trào

Tiếng Coóc ngọt ngào

Vô nghĩa và vo ve như tiếng muỗi

– Mày nhớ xem, có thể là tên Bưởi

Đã dặn mày

Và mày biết nó còn ẩn nấp quanh đây?

– Vâng, tôi nhớ…

Khi các ông dìm dân tộc tôi trong máu lửa

Những Ba Đình, Bãi Sậy, Hương Khê…

Bao lớp người chết đi

Để lại mối thù cho người còn sống

Từ núi cao, sông dài, đồng rộng

Đã mọc lên vô số pháo đài

Từ bàn tay chai sạn cuốc cày

Vụt lớn dậy kho quân lương, kho đạn dược

Ông có thể giết tôi

Nhưng đất nước

Vẫn trường sinh

Ngoài khát vọng mọi quân thù!

Lũ lính đờ ra nhìn cụ giây lâu

Như gặp một cái gì kì lạ

Nhưng Coóc thì hiểu ra tất cả

Rằng:

Hắn phải một mình chống lại một nhân dân

Hắn phải một mình chống lại một dân tộc

Lần đầu tiên

Hẵn bỗng thấy mình thật là cô độc

Nỗi thất vọng sủi tăm

Chua chua trong óc

Hắn buông thõng hai tay và mặt cúi gầm

Một thoáng thôi

Mặt hắn lại hầm hầm…

– Tên Bưởi đâu? – Hắn hỏi

Tiếng xé rách qua kẽ răng chó sói

Hắn lồng như con trâu đực bị đòn đau

Chiếc can đen quay thành khói ngang đầu

Bỗng đột ngột bổ vào mặt cụ

Cụ vuốt mặt, lòng bàn tay thấy đỏ

Giơ hai tay, cháy hai mảnh mặt trời

Nhìn tên đồn, tưởng nổ cả con ngươi

Cụ hét như sấm nổi:

– Này Coóc

Mày muốn tìm tên Bưởi

Hãy tìm trong cái bụng đói của tao đây!

Tay cụ giật phanh vạt áo nâu dày

Phơi cái bụng phập phồng, phẫn nộ

Rơi xuống dưới chân, cúc áo to, cúc áo nhỏ

Đã khâu bởi đường kim vụng về…

Da thịt cụ tỏa ra mùi ở đợ, làm thuê

Tháng hai mưa phùn, tháng mười sương muối

Mùi bùn ngấu và mùi lúa mới

Mùi trăng non những đêm ngủ sân đình…

Đồn Coóc quay tít can đi quanh

Bỗng dừng lại, nheo mắt cười độc địa:

– Tao cho nổ trong bụng mày

Quả lựu đạn Mỹ

Khai không?

Ngực cụ cuộn lên đỏ bóng màu đồng

Rồi cụ đứng lặng im như hóa đá

Chỉ một chút mơ hồ

Thoảng rung trong gò má

Trong đuôi mắt nứt chân chim…

Nhà bên bỗng bật lên

Tiếng khóc nấc như cành khô gẫy

Coóc sai lính sục tìm ai vừa khóc đấy

Lôi chém ngay, cắm cọc bêu đầu

– Tên Bưởi đâu?

Chỉ ba phút nữa

Bụng mày tao sẽ mổ

Và nhét vào trong, quả lựu đạn Hoa Kỳ

Một phút

Hai phút

Trôi đi…

rỏ từng giọt máu!

Cụ bỗng kêu to:

– Xóm làng ơi

Ai có nghe thì nhắn lại hộ tôi

Tôi còn nợ bà Tròn lưng thúng thóc

Nợ ông Ba Yên hai chục bạc

Còn bác Xoan tôi hứa lợp giúp nhà

Bây giờ tôi đi xa

Cho tôi xin những gì tôi còn nợ…

Nắng hát rằng:

Gớm cho lựu đạn Hoa Kỳ

Nổ trong bụng cụ còn gì là thân

của một người dân

Đã thành ánh sáng trong ngần hôm nay…

Góc sân và khoảng trời gợi cho chúng ta những năm tháng ấu thơ đầy hồn nhiên và ngây thơ. Đó là những sự vật hiện lên với màu sắc trong trẻo và ngây thơ của đôi mắt trẻ thơ. Chắc hẳn bạn cũng đang cảm thấy những ký ức tuổi thơ mà mình đã hay không còn nhớ rõ chợt ùa về đúng không nào? Dẫu vui vẻ hay buồn thương thì đó cũng vẫn là những năm tháng đáng nhớ và đáng trân trọng đối với cuộc đời của mỗi người.

Xem thêm:Góc sân và khoảng trời Trần Đăng Khoa – Mang thế giới vào trong thơ phần 2

Theo Thuvientho.com

Check Also

nhung bai tho ngan hay ve hoa dac sac nhat 310x165 - Những bài thơ ngắn hay về hoa đặc sắc nhất

Những bài thơ ngắn hay về hoa đặc sắc nhất

Trong thế giới tự nhiên có muôn vàn loài hoa khác nhau. Mỗi loài hoa …