Home / Chùm thơ chọn lọc / Nguyễn Khoa Điềm với tập thơ Đất và khát vọng Phần 1

Nguyễn Khoa Điềm với tập thơ Đất và khát vọng Phần 1

Nguyễn Khoa Điềm với tập thơ Đất và khát vọng Phần 1

Tập thơ Đất và khát vọng là một trong những tập thơ nổi tiếng của nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm. Trong tập thơ nổi tiếng này được chia thành nhiều phần thơ, với nhiều bài thơ rất được quý độc giả yêu thích. Ở bài viết này, chúng tôi xin đến quý độc giả yêu thơ Phần thơ Đất ngoại ô 1972 nằm trong tập thơ Đất và Khát vọng nhé.

Phần thơ Đất ngoại ô (1972)

Đất ngoại ô

Khu phố ngoại ô

Tấm tã rụng bên dòng sông

Những người dân nghèo về đây

Như vỏ hến chiều chiều tấp lên các bến.

Khu phố ngoại ô

Chân đất, đội áo nối vai

Le te chợ Hôm, chợ Mai

Đầu tắt mặt tối.

Khu phố ngoại ô nằm nghe mưa nguồn và chớp bể

Đêm thầm tính những chuyến đò về trong giấc ngủ

Trăn trở trôi đi những năm nào

Vỗ về một ngày lam lũ

Trong tiếng nấc dài cuối ngã ba sâu.

Tôi lớn lên trên khu phố buồn đau

Không còn gặp cụ Trâu và những lâu đài cũng chìm dần trong lá xanh

trùm kín cửa,

Vườn thơ xưa không còn gã áo trắng đi về

Ngơ ngẩn đọc thơ buồn trong tiếng guốc cạo râu

Chỉ còn người phu xe cũ

Nghiêng cốc rượu chiều nhoè những mái tôn

Chỉ có nắng rát mặt những quán nghèo bám bờ đường nhựa

Chỉ còn mẹ tôi ngồi bán hàng suốt mùa mưa

Nước mắt thương chồng lạnh như giọt nước đọng qua cửa thùng gương

Ôi những cuộc đời sụt lở dần theo con nước mỗi năm lùa vô Đập Đá

Chỉ có tiếng xe đoàn lê dương lăn lạo xạo trên những đốt lưng trần

Chỉ có tiếng còi tàu há mồm rúc vào mạch máu

Trước Phu Văn Lâu lá cờ vàng như tàu cải úa

Trước bến Văn Lâu…

Đau biết mấy lần mẹ hát khúc ca dao…

Lũ chúng tôi lớn lên

Con gái đi học về còn biết ra sông gánh nước

Con trai còn biết đọc Lục Vân Tiên và thơ Mụ Đội cho bà

Qua hoàng thành, cha ông gọi tên tôi ù ù trong họng súng thần công

Hịch Cần Vương tưởng còn vang qua chín cửa

Sắc nghìn xưa thấm từng trang sử

Đời bà con nghèo đọng giữa đáy truyền đơn

Nước mặn lên lúa héo ở bên cồn

Mẹ vẫn dặn nói “đổi nước ngọt” chứ đừng “bán nước”

Nắng tháng năm run rẩy những oan hồn

Người còn sống nhớ ngày thất thủ

Ôi mùa phượng của lòng tôi cháy đỏ

Chúng tôi đi từ cửa ngoại ô này…

Mười lăm năm đâu phải một ngày xa

Người bạn cũ đã thành đồng chí

Đêm đêm khơi từng ngọn lửa

Kể tôi nghe chuyện mụ lý, ông cò

Những tấm lòng bền bỉ

Cứng như hòn đất chai

Mong đợi một ngày Giải phóng.

Có bao giờ như buổi sáng Xuân nay

Chúng ta bay, nghìn độ lửa, ta bay

Đất đuổi giặc, đất vươn dài bén gót

Mang Cá tan hoang, Phú Bài vỡ mặt

Ngoại ô mở rồi trăm lối ta băng băng

Trái tim hồng lắp đầu súng chống tăng

Ta đã lớn, ơi em, đồng chí

Dưới mái xưa nhìn theo ta ứa lệ

Sức trăm năm nay chuyển xuống lòng đường

Cả ngoại ô làm chiến luỹ sông Hương

Bắn tàu giặc như lá vàng héo rụng

Em gái cứu thương, em trai cầm súng

Mẹ may cờ, em nhỏ đón văn công

Cửa Uỷ ban rực rỡ cờ hồng…

Cảm ơn mẹ sinh con trên thành phố ngàn ngày

Nắng và mưa, mười lăm năm

Nay con lại chào người dưới một vùng đạn lửa

Người đẹp vô cùng với khẩu súng trong tay

Dưới mái nhà xưa

Người chiến sĩ đánh Tây

Mười lăm năm lại có mặt trên bàn thờ

Bạn con đến thắp nén hương thơm ngát

Mắt cha vui phấp phới bóng trăm cờ…

Ngoại ô bừng bừng tiếng hát

Ngực căng phồng trấn giữ Thuận An.

(4-1968 – 4-1969)

Nơi Bác từng qua

Nơi mẹ sinh con ra nơi Bác từng qua

Năm tháng ấy bây giờ con mới rõ

Tóc mẹ bạc rồi, những năm đói khổ

Kinh đô đau buồn – nơi Bác từng qua.

Lớp học nào Người đã đến ngồi đây

Những mùa thu im lìm lá đổ

Như vùi sâu cả bầu trời xứ sở

Xuống dòng sông nức nở khúc Nam ai?

Góc chợ Xép, nơi nào Người đến ở

Hàng phượng nào từng nở một mùa hoa

Đã rải đỏ tâm hồn người thưở đó

Một sắc cờ vẫy gọi buổi Người xa?

Ôi trái mù u động dưới chân Người

Còn muốn theo Người ra cản giặc

Người culy nào hai càng xe khoá chặt

Sẽ cầm cờ đi trong tương lai?

Kinh đô mất, nhưng lòng Người không tắt

Từ đau thương, chân lý đến nơi này

Tổ quốc lớn lao là Tổ quốc của người chân đất

Hát dân ca và cầm búa, cầm cày.

Từ buổi ấy… Người đi không trở lại,

Nhưng thành phố vẫn đi trên những bước chân Người

Thành phố vẫn khoác hai màu trời thu thương nhớ mãi

Năm Bốn mươi lăm và ngày Bác mất, Bác Hồ ơi!

Thành phố Bác qua đã thành nơi chiến đấu

Đuổi Nhật, Tây và hất đổ ngai vàng

Giặc Mỹ kéo vào. Mỗi tiếng Người vang vọng

“Vì độc lập, tự do…” – Thành phố lại lên đường…

Nơi ấp ủ những dấu chân hy vọng

Người trồng cây đến hái trái cây về

Nên hôm nay trước trận cuối cùng đánh thắng

Bước Người về, cả thành phố lắng nghe…

4-1970

Cái nền căm hờn

Những cái nền tro xám

Để lại trong làng vắng

Để lại trong hoang vắng

Những cái nhìn rất đau

Bà con ơi, đi đâu

Mà nền xưa để lại

Cái nền sẫm bóng người

Nay lấp vào cỏ dại?

Nơi ta và tổ tiên

Vẫn đi về trước cửa

Nơi mùa màng vất cả

Vẫn thơm lừng mái phên

Nơi em buổi đầu tiên

Khóc trong mùa sen lên

Mười lăm năm với giặc

Súng em giờ chạm hiên

Nơi cha đi nhận đất

Và ta nhớ mùa đầu

Cái nền ta bỗng chật

Lúa vàng và cờ sao

Ôi cái nền làng ta

Dựng lên cùng thớ đất

Ta quen đi chân trần

Thăm nhau mà thấy mát

Nền quan về một hướng

Người đi chung một đường

Đất với người chung thủy

Đất với người kiên cường…

Bà con ơi, đi đâu

Mà nền xưa để lại

Cái nền sẫm bóng người

Nay lấp vào cỏ dại?

Con ơi, con chớ hỏi

Giặc Mỹ cày nát thôn

Nhà đốt, người lùa trại

Còn cái nền căm hờn…

(20-8-1970)

Tiễn bạn cuối mùa đông

(Gửi theo T.V.Th.X)

Tiễn bạn về vùng sâu

vừa kịp đến

Rừng sâu hoa đẹp hiếm

Xin vui trong tiếng chào

Cầm tay nhau bịn rịn

Gió Xuân lùa trước sau…

Hẳn người còn thương nhớ

Một chóp núi biên thùy

Nhiều mưa và ít nắng

Bom rung tàn lửa khuya

Những trang đời, trang viết

Nặng nghĩa đời sau, xưa

Hẳn người đang nhìn thấy

Qua ngàn núi ngàn mây

Quê hương mình lớn dậy

Mùa Xuân nở thêm ngày

Ôi quê hương ta đấy

Gọi ta về sáng nay

Ôi thành phố yêu thương

Ta xa Người thế nớ

Những đêm dài trăn trở

Ai gọi ta lên đường?

Vết bùn tràn dặm cỏ

Ai đang ra chiến trường?

Không được đi một lần

Tôi xin cùng non nước

Những suối nào theo chân

Qua A nhâm, A Đợt

Cho lòng tôi đến trước

Làm bông hoa trắng ngần

Là mùa xuân ở đó

Là tình yêu văn chương

Là lộ tiêu chiến đấu

Là dấu về quê hương…

Tiễn bạn ngày cuối đông

Tôi về trong nắng chói

Trên vai ngàn

Mang mùa Xuân đi cùng

Mang ngày về thắng lợi

Hóa trời xanh mênh mông…

(Cuối đông Kỷ Dậu)

Người con gái chằm nón bài thơ

Tặng O Thanh

Tôi chưa về con sông quê em

Ngắm em chằm nón buổi đầu tiên

Bàn tay xây lá, tay xuyên chỉ

Mười sáu vành, mười sáu trăng lên

Ôi cả đôi tay rất đẹp lành

Làm nên êm mát những trưa hanh

Bài thơ nho nhỏ in màu nắng

Dọi xuống hồn ai những khoảng xanh…

Nhưng giặc về kia, đạp gẫy vành

Nón in màu máu những dân lành

Em đi… Cùng với bao bè bạn,

Bảo vệ quê nhà với chú, anh

Có những đêm dài em vót chông

Nhớ ngày từng chuốt những vành cong

Trên quê hương đó, giờ tan nát

Mà mạnh đường dao, cháy bỏng lòng!

Có những tháng ròng dưới đất sâu

Thèm từng giọt nắng chuyển trên đầu

Chập chờn bóng giặc qua ô nhỏ

Súng nổ?

– Trang ơi, mi chết sao?

Trang gọi em lên, thù quyết trả!

Nửa đêm xác giặc đổ chất chồng.

Lót lòng chuối chát ăn vài quả

Lại nối đường giây, lại vượt đồng.

Cứ thế giặc chà xát mấy mươi

Hàng cây xém lửa vẫn xanh tươi

Cũng như em vậy, thêm từng trải

Đất bụi bò lên: miệng lại cười…

Chống giặc dồn dân, đuổi giặc càn

Từng đêm Đảng uỷ họp vừa tan

Một mình một súng đi từng ngõ

Mời chú, dì ra tính chuyện làng

O phó bí thư mười bảy tuổi

“Ăn chưa no, lo chưa tới” mẹ ơi

Mà nay hạt gạo trên sàng đó

Tay xếp, tay đan những chuyện đời

Chiếc nón ngày nào che nắng mưa

Quê hương xanh mát… Đến bây giờ

Vẫn đi đón cả ngày giông bão

Dựng dậy phong trào, soi ước mơ

Nhớ buổi mai nào, mẹ đến thăm –

(Từ trong rào ấp giặc giam cầm)

Mẹ thương con gái đầu sương ướt:

“Biết đến bao lâu nón lại chằm?”

Em vẫn cười vui: “Mạ cứ lo

Con đi đánh giặc, rồi con vô

Bao giờ hết giặc, trên khuôn mới

Vành vạnh trăng tròn, xây nón xưa…”

Đầu xuân 1970

Mùa xuân ở A Đời

Em lại về A Đời

Mùa xuân theo em đó

Những cánh rừng hoa lau mênh mông…

Ơi A Đời thôn nhỏ

Chưa từng qua mà sao nhớ mong

Bạn anh vẫn bảo

ở đó có sao Hôm

Gần ta hơn bất cứ nơi nào mặt đất

Gần ta như ngọn lửa cơm nhiều của mẹ

Ngày ta đi xa về…

Bạn anh vẫn bảo

ở đó có dòng sông

Nuôi những con thằn lằn trong hốc đá

Và những mái nhà

đẹp như ngày xưa…

Nhưng đồng bào còn đói

Người già còn đau

Rựa chưa lên rẫy

Trẻ chưa học bài

Em còn về đó

Gùi gạo trên lưng

Xắc thuốc bên vai

Anh thấy dáng em mảnh khảnh

Qua dốc Ngàn Tám, chiều nay

Giữa hai lần đi

Em để lại cho anh

Ngày kết nạp Đảng

và nụ cười cô nữ sinh thành phố thương yêu…

Có bao giờ như chiều nay

Đàn ve rừng gọi rối cả lòng anh

Mong em ở lại

Kể cho anh nghe

Một vì sao Hôm

Đẹp như mắt nhỏ

Chảy một dòng sông

Đá ghềnh ấp ủ

Và những bản làng

xôn xao tiếng trẻ

xanh rờn mái rẫy

Đẹp như ngày xưa

Đẹp hơn ngày xưa

Đạp ngày em xa…

(3-1970)

Con chim thời gian

I

Côộc

Côộc

Côộc

Con gõ kiến đại ngàn

Gõ nhịp thời gian

Từng bước

Từng bước chân

Dẫm lên lối mòn đồng đội

Ôi bàn chân bé tí

Chân nao

Gạo nặng vai

Hơi em ngắn dập dồn chiến dịch

Nhịp con tim

Nhịp lời chim

Thánh thót mồ hôi

Giữa ngàn núi xưa cúi đầu lặng lẽ

Bóng nhỏ gần bên mặt trời

Côộc

Côộc

Côộc

Những người Tà Ôi da màu than rẫy cũ

Truốt vào lòng tay sần sùi da gỗ bứa

Từng hạt vàng ẩm ướt mồ hôi

Từng hạt vàng in sắc máu bàn tay

Từng hạt vàng chiến thắng

Tiếng con chim

Đếm cho ta hạt thóc

Đếm lòng ta hạt ngọc

Và trái tim không biết rụng rơi

Ta chắt chiu nuôi cách mạng nên người

Côộc. Tiếng chim vang vọng

Thành phố sau màu mây

Ôi thương nhớ vẫn hôn lên cùng nắng hồng mỗi sáng

Một thành phố cuối con suối này

Uống nước đục ngầu mỗi chiều đầy bom đạn

Đây, thành phố ta là những sa bàn

Những mái đầu hoa râm đăm đăm nếp trán

Lần bày tay rẽ lối những binh đoàn

Đường phố thân yêu

Ta lại học tên em theo hướng những binh đoàn xuất trận

Ta vuốt ve ngàn mái ngói mênh mang

Tay ta đau với trường thành vỡ rạn

Và con cầu như tiếng nấc nằm ngang

Cho ta làm một trái mù u

Lăn theo chân các anh các chị

Những trận xuống đường, những đêm không ngủ

Cùng nhạc ngựa cha ông, cho ta đi nữa

Về giữa phá Tam Giang.

III

Cánh rừng này mấy trận B.52?

Cây cụt ngọn dựng bia vào trời xanh căm giận

Nương sắn xương gầy mục nấm lân tinh

Những con suối quay nguồn về huyện bom ngàn tấn

Chim vỗ cánh về đây

Khắc lên cây cháy bỉng

Bằng một nốt rê trầm

Ta bỗng nghe

Tiếng nhặt khoan nhịp sênh tiền mẹ hát

Tiếng âm ấm giọt tranh vừa nặng hạt

Tiếng phồng căng con gà đất đầu xuân

Tiếng chìm sâu buổi phóng cọc Bạch Đằng

Tiếng đục vào đất đêm

Tiếng khoan tường xuyên phố

Tiếng đất rang lật dưới chân cha vỡ

Tiếng bào thai mẹ đạp ngốt hầm sâu

Và tiếng em rơi rơi…

Như những mảnh lá đêm, mùa chia tay Hà Nội

Ôi Tổ quốc ta yêu Người vời vợi

Khi Người khổ đau không làm ta sợ hãi

Trong căm hờn ta biết đường ta lên

Như hôm nay trầm tĩnh tiếng chim

Gõ không mỏi vào cửa ngày gian khổ nhất

Vững tin.

Vững tin

Vững tin.

IV

Côộc… Côộc… Côộc…

Mũi tên bay thần tốc

Những trận đánh chuyển giông trời lập hạ

Những trận đánh làm lịch sử vặn mình trong nếp đá

Biển tung xao sóng cuộn đằng đông

Lũ phăng phăng thốc xuống đồng bằng

Xáp thành cột, nhận chìm loài giặc nước

Côộc. Côộc. Côộc…

Những trống đồng Ngọc Lũ

Những cồng trận Đam San

Tiếng hô vang anh Trỗi

Cùng ba mươi mốt triệu người nổi lên bão tố

Côộc. Côộc. Côộc…

Nhịp thời gian cấp tập nụ xòe

Đã bén lửa, hỡi mùa hè sáu chín!

Xem thêm:  Nguyễn Đức Sơn Cùng Tuyển Tập Những Bài Thơ Nổi Tiếng

Con gà đất, cây kèn và khẩu súng

(Nhân nghĩ về người thổi kèn trong “Mũi thép” kịch của Nguyễn Vũ)

I.

Con gà đất bảy màu

Sống bằng hơi con trẻ

Hùng dũng gọi mùa xuân

Mặt trời vàng long lanh trên chợ Gia lạc

Ngày vui bay trong tiếng gà giòn giã

Buổi sáng, buổi trưa, buỗi chiều, hối hả

Ôi tiếng gà đầu năm

Hạnh phúc tròn trong hơi sữa

Nồng nàn mùi đất sang xuân

Những con gà đất không ăn được

Nó vỡ trên tay, trong giấc ngủ trẻ thơ

Nó vở trên tay, một sự thật, không ngờ

Mẹ ít tiền không đủ mua con khác

Hẹn con mùa xuân sau.

Mùa xuân sau, tuổi thơ đi qua

Con gà đất của anh không còn gáy nữa

Hạnh phúc chuyền môi một thằng bé bên nhà

Cũng tiếng gà, cũng ngày xuân, hối hả…

Lời mẹ hẹn thành xót xa.

II

Thành phố mọc như nấm độc những xnách-ba

Mỹ và đĩ

Lưỡi dao găm và đồng đô la

Xe nhà binh trút vào đây hối hả

Một mùa xuân quay cuồng và tan rã

Một mùa xuân cố trốn một mùa đông

Những con gà ướt trụi trốn mưa giông

Anh đến:

Hai tay nâng một cây kèn

Một con gà sắt tây mẹ chưa hề hứa hẹn

Và anh không mong

Nhưng phải có tiền để không phải mua con gà mà mua sự sống

Phải có tiền để được đứng ngả ba đường

Ôi! tiếng kèn giật tròn như một vòng thòng lọng

Riết lất cổ anh

Treo anh lên giữa tiếng cười nghiêng ngửa

Những tiếng kèn

Nấc lên giữa bốn bức tường địa ngục

Ngoài cửa kia những em giơ tay gầy chầu chực

Cuối đường kia rung đất tiếng bom rơi

Đất nước đau thương giận cho anh điệu nhạc

Chẳng chia buồn, như một kẻ xa xôi

Người thổi kèn thấy đời mình xoay trong ống sắt

Muốn ngắt hơi

Anh bỗng mơ một con gà bảy sắc

Nở như hoa trên môi

Đó là con gà bốn mùa không vở nát

Gáy dưới mặt trời

Bằng nhịp thở cuộc đời

Vang trong xóm mạc

Những con gà giục mùa sinh sôi…

III

Một mùa xuân tiếng đại bác rầm rầm

Bản hành khúc những binh đoàn giải phóng

Vút từng không tiếng gió phất cờ sao

Ôi ngày hội của những người đứng lên đòi được sống

Những âm thanh ngàn sóng đại dương trào…

Người thổi kèn nhận phần mình khẩu súng

Như nhận một chỗ ngồi dưới tay nhạc trưởng

Chợt hiểu rằng, đây khao khát thẳn sâu

Mẹ đã hẹn một lần và anh đợi từ lâu

Anh đã đi từ

Con gà đất cây kèn và khẩu súng

Để nhận lấy tình yêu của thuở ban đầu.

Bếp lửa rừng

Bếp lửa quây quần mấy anh em

Không ai nhìn ai, chúng tôi nhìn lửa

Ở đó cháy cùng ý nghĩ

Và toả hồng trên mỗi trán say mê

Đêm Trường Sơn. Lá với nước rầm rì

Hơi đá lạnh, nép mái nhà nghe ngóng

Chúng tôi ngồi, xoè tay trên lửa nóng

Máu bàn tay mang hơi lửa vào tim

Bếp đầu hôm toả sáng hồn nhiên

Như trẻ nhỏ – lửa reo cười nhảy múa

Nổ lách tách. Bọt sôi trong lõi nhựa

Chuyện đầu tiên, vẫn chuyện một ngày.

Bếp vào đêm, còn lại dăm cây

Thân lớn nhất chụm đầu im lặng

Lửa không ngọn mà màu hồng rất đọng

Chuyện bây giờ mở suốt đời nhau.

Đất nước. Tình yêu. Mơ ước mai sau.

Tên mấy đứa đêm này không sưởi lửa

Tên dãy phố ta mơ về gõ cửa

Sâu chập chùng giữa than củi lung linh

Bỗng thấy thương nhau hơn khi vai bạn sát vai mình

Bẻ củ sắn, chia đôi điều giản dị

Bếp lửa soi một dư vang bền bỉ

Ôi Trường sơn đốt lửa mấy năm trời…

Ta vẫn nghe tim bạn đập bồi hồi

Trong ánh cuối của một ngày kháng chiến

Ta yêu phút này đây: khói, cây, những tiếng,

Cùng bạn mình, như ánh lửa kề bên

Vẫn như xưa mà như buổi đầu tiên

Ta thấy bạn và mình đều vụt lớn

Bạn đã đến những ngày ta sẽ sống

Ta cũng về thăm bạn nẻo ưu tư

Và chúng ta với sức trẻ tràn bờ

Chân bay tới những nẻo đường có giặc

Chia điếu thuốc, ngắm chấm loè quen thuộc

Lòng bập bùng những bếp lửa xa xôi

Mai ta đi. Súng vác, đạn gùi

Ta về giáp ranh. Ta tràn xuống biển

Trăm bếp lửa rải đường ra trận tuyến

Có bếp nào không bóng bạn và tôi…

Nỗi nhớ

– Con là đứa hay quên

Con lớn qua bao nhiêu lần áo

Con nằm biết mấy ngày đau

Con quên…

– Con chỉ nhó dài thầy dạy

Con nhớ lối đi học về

Tiếng con hát dòn ngõ vắng

Đọng vào tháng năm…

– Con là đứa hay quên

Mà mẹ thì hay nhớ

Cái áo là từ con gà mái quạ

Đẻ trứng liền hai năm

Mùa con đau là mùa chạy giặc

Em gái con mờ hai mắt

Chữa hai con là thuốc dấu, thuốc thầm…

– Mẹ ơi, mẹ thì hay nhớ

Chuyện này nối qua chuyện kia

Nỗi nhớ nhân thành nỗi nhớ

Buồn đau bạn với buồn đau

Nên mẹ nhớ nguồn nhớ cội

Riêng nỗi nhớ ba con

Có bao giờ mẹ nói

Mà tay con sâu vợi

Chạm vào trên sợi tóc hoa…

Con là đứa hay quân

Mười lăm năm xa mẹ

Sáu năm nằm chiến trường

Chỉ vì con hiểu mẹ

Chỉ vì con nhớ mẹ

Nên bây giờ ít quên?

Cát trắng Phú Vang

Tôi chưa được một lần

In chân vào mặt cát

Để hiểu hết Phú Vang

Trong cát này nặng gót

Tôi chưa từng theo mẹ

Lăn dưới bánh xe cày

Để hiểu ngày đánh Mỹ

Chiến lũy là cát xây

Tôi chưa từng theo cha

Ngã trước bò rú cát

Hàng cây giặc muốn phát

Ngậm máu người đơm hoa

Tôi chưa từng theo em

Tìm vết chân cán bộ

Để nhớ ngày gian khổ

Cát mang hình niềm tin

Tôi chưa từng theo bạn

Vùi mình trong cát sâu

Để nghe vùng cát nóng

Rang ta trong căm thù

Tôi chưa từng theo anh

Về diệt bầy “bình định”

Những xóm nghèo mỏng dính

Cát xô lên chiến hào…

Ôi hạt cát quê ta

Tự lòng ta tỏa sáng…

Ôm vành biển hiền hòa

Mang ánh sáng

Lăn qua nhiều truông, động

Cát là niềm tư do

Ôi dân ta Phú Vang

Mấy mươi năm giữ cát

Cát không là ngà ngọc

Mà đúc nên Thành đồng…

Có phải chăng hỡi mẹ

Từ ấy đến bây giờ

Thấm mồ hôi, máu đỏ

Cát thơm hồn ông cha?

Nên chiều nay ra trận

Lòng con là bình nhang

Mẹ đong đầy cát trắng

Quyện tâm hồn Phú Vang.

(10-1970)

Khoảng trời yêu dấu

Khi nhà em ở phía đông

Mỗi ban mai, mặt trời hồng chỗ em

Tưởng như em đó, bên thềm

Hồng hào chải mái tóc mềm xuống vai

Lòng anh bát ngát ngày dài

Mênh mông hoa lá mang hoài nắng em

Hỡi người con gái dịu hiền

Hoá thân làm mặt trời bên cuộc đời

Yêu em yêu cả khoảng trời

Sương giăng buổi sớm, nắng dời chiều hôm

Tháng tư giông chuyển bồn chồn

Hạt mưa vây ấm nỗi buồn cách xa

Phía em, phía của quê nhà

Trắng là tóc mẹ, xanh là áo em

Anh đi kháng chiến trăm miền

Hướng dương thương nhớ vẫn nghiêng phía này…

6-1970

Từ những gì các anh trao?

Buổi sáng ấy ra tù

Tôi xin vào bộ đội

Tôi không thấy ai chú ý đến tôi nhiều

Tất cả nhìn về hướng đánh

Và tôi, độc cái quần lót ngắn

Tôi cũng không chú ý đến tôi…

Anh em đưa tôi một khẩu A.K

Báng gỗ xước vì mảnh đạn

Cũng mảnh ấy làm đồng chí mình ngã xuống

Khi đưa súng tì vai

Tôi thấy má mình tì má người đã khuất…

Sau một trận đánh phản kích

Trước chùa Bảo Quốc

Tôi nhận về một đôi dép lốp cao su

Quai xém thuốc bom, gót đọng máu thù

Anh ấy ngã trên lòng đường xuất kích.

Đôi dép ngắn hơn chân tôi một ít

Tôi bỗng thấy mình đi bằng chân anh…

Buổi chiều sau về hậu cứ tiểu đoàn

Tôi được nhận bộ tô châu

Có mùi hôi đồng chí nào không trở lại

Đêm ấy tôi nằm trăn trở vải

Nhớ anh tận làn da…

Cứ như thế

Hai mươi năm ngày làm chủ

Người lính mới trong tôi

Đã là người lính cũ

Mang hình đội ngũ

Từ những gì các anh trao

Cả những dân thành phố gặp tôi chào

– Đồng chí quân giải phóng!

Thưa mẹ con đi

I.

Giữa mùa chiến đấu

Chúng con lên đường

Con gái con trai đều đội mũ tai bèo

Con gái con trai đầu đi dép lốp

Quân phục xanh là tổ quốc may

Tiếng cười là đồng đội dạy

Chúng con gọi phía sau là kỷ niệm

Quyển nhật ký trắng ngần

– Nhật kỳ hành quân

Chúng con dành cho phía trước

– Thưa mẹ, con đi…

Nghẹn ngào muốn mẹ nói:

– Ừ thì con đi đi…

Cuối nẻo đường muôn ngàn tay mẹ vẫy

Chúng con đi trong gió những bàn tay…

II.

Đất nước thân yêu thành cao điểm diệt thù

Chúng con lớn nới từng quai súng mới

Bỗng chiều nào bâng khuâng con hỏi:

– Mẹ ơi sao mẹ nói

“Ừ, thì con đi đi…”?

– Có phải là, thưa mẹ

Cho con buổi lên đường

Giao con làm chiến sĩ

Mẹ chỉ giữ chữ “thì”

Nối căn phòng mẹ ở

Với chân trời con đi?

Con đi xa thương mãi

Một chữ “thì” chia ly…

III.

… Mười bảy năm

Con nhớ mùa hè ấy

Hoàng hôn vào thành phố

Theo con tàu đón con

Mắt mẹ hay sao hôm

Mà long lanh ngấn lệ

Con cúi đầu nói khẽ:

– Thưa mẹ, con lên đường

Mẹ thầm thì: con đi đi

Như cha con ngày đó…

Và nước mắt lặng lẽ

Mẹ đón vào áo dài

Không một hạt bùi ngùi

Thấm chân con bước tới…

IV.

Những năm xa…

Con đi bên đồng chí

Quen khẩu lệnh của ngày diệt Mỹ

Giục giã tâm hồn con

– “Tất cả xung phong!”

Con nhảy lên, với anh em, xông về phía giặc

Mặt đất quê hương làm tấm gương sáng rực

Soi bóng chúng con trong sông núi tự hào

Con biết phía sau, mẹ nhìn thấy từ lâu

Mẹ lại tiễn con bằng cái nhìn ao ước.

– Ừ, thì con đi đi

Mẽ sẽ chờ con từ phía trước!

– Con nhớ thằng lính ngụy

Quát: “Hầm đâu khai ra!”

Con nhìn hai mắt nó

Với họng súng là ba

Rồi con nhìn rất rõ

dáng của mẹ hôm nào

Vuốt tóc con mẹ bảo:

“- Rằng cho kịp anh em”

Vâng, con sẽ lặng im

Để nhìn vào tiếng nổ

Ở cuối đường con đi

V.

Nhưng con không chết đâu

Không thể nào chết được

Trong tiếng mẹ thầm thì

Giục con đi tới trước

Khi đường về

Mẹ lát dưới chân con

Khi ngàn đêm cămhờn

Mẹ tiễn con ra trận

Khi tình yêu bất tận

Mẹ nối một chữ “thì”

Ngày đất nước gian nguy

Lại sẵn sàng tất cả!

Mẹ ơi lòng con đó

Bao năm vẫn

Để “Thưa mẹ, con đi”

Trước chặng đường mới mẻ

Bởi vì con hiểu mẹ

Lại sẵn sàng tiễn con

Bởi vì con hiểu hơn

Con là con hiếu thảo

Không quay đầu phản bội

Con đường mẹ tiễn đi…

Theo kháng chiến thần kỳ

Con bay lên bằng cánh

Của bàn tay thô nặng

Mẹ vẫy vẫy chào con

Trao con với nước non

Đưa con vào đội ngũ?

Xem thêm:  Bài Thơ NHẪN ĐI – Ngạo Thiên

(4-4-1971)

Tôi lại đi đường này

Tôi lại đi đường này

Để đi cho đến cuối

Khi cái điều mong đợi

Đang vang ở chân trời…

Tôi lại đi đường này

Dù lần đầu mới gặp

Đường cha tôi đánh giặc

Đường bạn tôi giao liên

Đường em tôi chạy giặc

Bà tôi ra bưng biền

Đường đỏ cờ độc lập

Mẹ tôi mơ ngày đêm.

Con đường rừng mới cắt

Sên, muỗi nhiều như gai

Con đường qua đồn địch

Mũi súng đi trước người

Con đường sông Hai Nhánh

Vừa chạy gằn vừa bơi

Con đường qua núi Chuối

Chân cọp trộn chân người

Con đường qua A Lưới

Dép tám quai còn hai

Và con đường hậu địch

Bụng làm chân, không lùi!

Nhà của tôi trên đường

Cái ba lô tôi đó

Có khe là có ở

Treo võng rồi che tăng

Nắng chiều thường hối hả

Nhật kỳ ghi vài dòng

Nờu cơm vừa hong áo

Hỏi đường mai hành quân

Thư quê nhà thường vắng

Được thư qua miệng người

Địa chỉ chồng địa chỉ

Đến tay thường bì rơi

Không hề gì bạn ơi

Ta vào ngày đánh Mỹ

Chung cái buồn miền vui

Đọc thư mà nhớ hết

Cả con đường thư đi

Tôi lại đi đường này

Con đường đi cứu nước

Hôm qua men một lối

Hôm nay nhiều ngã tư

Hôm qua phải xóa dấu

Hôm nay gỗ nát nền

Hôm qua súng trường Mát

Hôm nay dàn đại liên

Hôm qua là mũ vải

Hôm nay sáng mũ đồng

Binh chủng chào binh chủng

Cười reo ran mặt đường

Tôi lại đi đường này

Không bao giờ sợ lạc

Bạn bè cho nhành cây

Là con đường sáng rực

Tâm hồn theo chân tay

Tôi yêu người đi trước

Tôi yêu người đi sau

Làm hướng ta rộng mở

Làm đường ta phẳng phiu

Trường Sơn đường trăm cửa

Tự do tung cánh chào…

Nếu tôi phải ngã xuống

Xin đặt tôi bên đường

Cho tôi vành sao nhỏ

Gác đường Hồ Chí Minh

Người qua đây sẽ nhớ

Hãy dồn nhanh bước chân

Nối mạch đường tôi ở

Với tinh cầu hành quân…

(18-3-1971)

Nghĩ về một nhãn hiệu

Đinh không phải là để đóng cầu

Để đóng ghế, treo tranh, để gắn liền sự vật

Đinh để đóng vào thịt, vào xương, vào mạch đập

Để cắt rời cỏ cây khỏi sông núi xanh tươi

Để nhựa chảy thành dòng, máu rơi xuống đất

Để tượng Giê su một lần đinh nhọn hoắt

Cối đinh… rốc két đinh… đinh, đinh… những mũi nhọn giết người

Những cái đinh của thế kỷ hai mươi

Đóng xuống Việt Nam

Làm tại Mỹ

Bi không phải để lăn tròn trên mặt đất

Trong tay trẻ con hay thí nghiệm Galilê

Bi không quay bánh xe, không chuyền cỗ máy

Để mồ hôi con người bớt chảy

Để chạm nhau cho tiếng trẻ con cười

Bo để khoét tế bào, đốt hồng cầu khét cháy

Giết trẻ con hàng loạt giữa sân chơi.

Bom bi, pháo bi, lựu đạn bi tung ra hình miệng

Rót máu người vào tòa Nhà trắng tanh hôi

Làm tại Mỹ

Màu da cam không phải của mùa cam

Làm nên sắc xanh trời thu, dịu dàng giọng nói

Màu da cam thành màu phản bội

Thiêu cháy trăm tầng là biếc quê hương

Cướp vỏ quế mẹ già, chùm mơ em gái

Thui chột những mầm thai chín tháng mười ngày mong đợi.

Đốt những lâu đài trong triệu thớ gỗ mát Trường Sơn

Hóa học Mỹ, màu da cam chúng đấy

Mười năm trời rải ở Việt Nam

Làm tại Mỹ

Làm tại Mỹ

Những côca – côla những Plây Bôi

Những “quốc gia” và những giống lai

Những nguyên thủ làm hề, những nông dân mất đất

Tên chửi Truyện kiều và thằng ăn gan uống mật

Làm tại Mỹ

Những quốc kỳ vằn vện, những chiến phục rằn ri

Những AR.15, những Thần tượng, những Uyt-xky

Những yêng hùng của Công Bơ Ring, Mỹ Lai, Thụy Dân, Quỳnh Lập

Làm tại Mỹ

Những khu dồn dân, những rào chiến lược

Cả công thức thay màu da xác chết

Và những siêu hình, Thực dụng, Cơ cấu… cũng từ nước Mỹ ra đi

Làm tại Mỹ

Những siêu âm và phản lực

Những chữ “khổng lồ” những chữ “tối tân”

Chúng bay có thể nặn thêm trái đất

Để quay tròn trong quỹ đạo kiêu căng của Lỗu Ngũ Giáo

Nhưng không bao giờ

Không thể có bao giờ

Bay có thể khuất phục một Việt Nam

Làm ra một Việt Nam

Rồi đóng lên một nhãn hiệu trơ mòn:

Làm tại Mỹ

Một đất nước

Từ buổi đầu tiên

Mang dấu hiệu cặp cánh tự do của bầy chim Lạc

Qua suốt bốn ngàn năm

Đến đôi dép Bác Hồ

Đạp lên đầu ba tên đế quốc

Là đất nước không bao giờ chịu nhục

Chịu gói mình thành món hàng của chủ nghĩa tư bản cuồng điên

Là đất nước dám cầm vũ khí, dụng cụ, tài năng sức lực

Xây dựng trên mặt đất này những giá trị to lớn, quanh vinh.

Gửi anh Tường

Về những gì tôi muối nói cùng anh

Là buổi cách xa mà mùa xuân đẹp quá

Hoa riềng trắng bên hiên nhà yên ả

Và lũ ve rừng kêu khi trăng lên

Bom vẫn rền xé nát cả trời đêm

Truyền đơn giặc bên đường như xác lá

Nhưng tất cả không thể nào đe dọa

Một giọt nắng lành chầm chậm chuyển trên vai

Cùng những điều tôi muốn nói chiều nay

… Trong chiến tranh này ai nói dùm ta

Những kỳ diệu như một mùa nước lớn

Mà trí tuệ riêng quá chừng bé bỏng

Trong cuộc đấu tranh xoáy sóng bốn bề

Ôi những điều cần phải hát say mê

Là bài hát vô cùng Tổ quốc

Những năm tháng trường chinh đánh giặc

Không phút nghỉ ngơi, không thoáng chần chừ

Lối đường làng ta chọc chú ve xưa

Nay là lối em ta đào hầm đặt bẫy

Những trận giả trẻ con ta từng chơi, buổi ấy

Em ta nay là máu, lửa căm thù

Không kịp nghe Thạch Sanh và tròn tiếng mẹ ru

Đứa xuống hầm nôi đưa lòng đất

Giấc ngủ nào cũng mơ mặt trời lên

Trang sử nhà trường chỗ ta nhớ ta quên

Bỗng sáng rực trong đầu giừ xuất trận

Và trong sáng như bầu trời chiến thắng

Bốn ngàn năm dựng nước chúng ta thề

Theo tiếng Bác Hồ trên Đất tổ của trăm quê…

Thành phố tuổi thơ tôi chưa từng đi hết

Anh biết chăng tôi lại học tên Người

Trên những hướng các binh đoàn xuất trận

Trên những hướng đi về phía mặt trời

Và Ưu Điềm nơi mẹ đẻ ra tôi

Chao thương nhớ là tiếng bìm bịp nước

Ngày ba bữa nghẹn khoai và rau luộc

Hai mươi năm vẫn thắc thỏm một ngày về

Sống lại những gì làm nên thịt da se

Tôi lại gặp đồng chí bí thư chỉ còn bàn tay mặt

(Anh vấn thuốc như ta cầm búp ngọc lan thơm mát)

Chỉ một bàn tay nắm chặt mấy vùng thôn

Tự đậy hầm và bắn lũ ác ôn

Ngày đen tối giữ tròn tình đồng chí

Ôi có cách nào tôi trao cho anh bàn tay tôi nhỏ bé

Anh dễ dàng giữ mãi đất lòng tôi…

Và thế đó những gì ta nhận được

Trên giác quan mở rộng đến nghìn ngày

Từ một buông làng khuất dưới bóng Chư Lây

Hay một sóc Bom Bo bỗng ngân thành tiếng hát

Đều cho nhớ cho thương, cho nước mắt

Tưởng như ta từ nơi ấy sinh ra

Đã ngắt ngọn rau rừng và vung nhịp chày ba…

Ôi Hà Nội có bao giò thương nhớ thế

Một đóa hoa rừng đủ nhó một công viên

Một quãng dốc nhớ thang lầu đại học

Đêm Hà Nội bắn rớt máy bay thù, bỗng vang giọng Bích Liên

Tưởng như chính “Ta đi trên đường Hà Nội…”

Tưởng kiêu hãnh như sắc hồng lửa chói

Tưởng ngoại ô nhường chỗ chuyến tàu chen

Đêm cuối tuần ai cũng thấy

Nhưng không phải nhớ nhung chính nơi này tôi lại thấy

Tất cả ai cũng đi từ Hà Nội

Từ một nụ cười sắc áo dáng đi

Từ một chiến công hay nét chữ phong bì

Trong kỷ niệm và trong nhiều mơ mộng

Hà Nội đó bắt đầu sự sống

Mỗi đời riêng và đất nước hôm nay…

Chúng ta đi, ngày tháng đường dài

Lòng ấm áo muôn vàn tình cảm lớn

Biết xếp gọn những gì còn lướng vướng

Biết nhìn ra nước mắt bạn bè

Biết quý trọng quãng đường ta đã từng đi

Ta đi tiếp để trở về cùng có mặt

Tận buổi cờ hoa tung vẫy chúng ta về…

Anh nhớ đêm nào nghe nhạc Bét Tô Ven

Mưa thấm qua hầm dĩ nhờn trên mặt

Bom tọa độ vung xòe năm ngón sắc

Muốn bới tung chỗ kiêu hãnh chúng ta nằm

Trong chương cuối cùng bản giáo hưởng thứ năm

Đó là lúc trái đất vừa tỏa nắng

Ta reo lên cho nhạc sĩ nghe cùng:

– Thiên tài ơi, trận đánh. Anh cũng tấn công!

Anh nghĩ gì hỡi bạn mến thương ơi

Khi tiếng gà rừng vui như đường phố sớm mai

Khi sao hôm xanh như ngọn đèn trước ngõ

Lạc đêm rừng nhớ trăm bạn bè một thuở

Chở võng giữa mùa đông võng bạn cũng lay cùng

Lội trăm suối rừng xuôi nhớ một dòng sông

Có phải ta bỗng yêu đời ta kỳ lạ

Yêu mặt trời thêm một ngày hối hả

Yêu Việt Nam ta yêu Huế của lòng ta

Yêu Bác Hồ mặc chiếc áo vải đà

Để tất cả choàng trăm hoa chiến thắng

Yêu hạt muối đã giàu thêm vị mặn

Của mồ hôi xương máu đường dài

Yêu nụ cười và từng cái bắt tay

Ngày bè bạn đi vào vùng hậu địch…

Anh Tường ơi sao những gì muốn nói

Là buổi chiều rạo rực những hàng cây

Đứng giăng hàng cành với là chen xây.

Mà nỗi nhớ như trời xanh bất chợt

Bỗng sáng hiện trong cành sâu kín nhất

Là nỗi lòng người bạn đã đi xa

Sau cuộc hành quân, ngồi lại hát thầm thì…

(4-1970)

Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ

Em cu Tai ngủ trên lưng mẹ ơi,

Em ngủ cho ngoan đừng rời lưng mẹ.

Mẹ giã gạo mẹ nuôi bộ đội,

Nhịp chày nghiêng, giấc ngủ em nghiêng.

Mồ hôi mẹ rơi má em nóng hổi,

Vai mẹ gầy nhấp nhô làm gối,

Lưng đưa nôi và tim hát thành lời:

– Ngủ ngoan a kay ơi, ngủ ngoan a kay hỡi,

Mẹ thương a kay, mẹ thương bộ đội

Con mơ cho mẹ hạt gạo trắng ngần,

Mai sau con lớn vung chày lún sân…

Em cu Tai ngủ trên lưng mẹ ơi,

Em ngủ cho ngoan đừng rời lưng mẹ.

Mẹ đang trỉa bắp trên núi Ka–lưi

Lưng núi thì to, mà lưng mẹ nhỏ,

Em ngủ ngoan em, đừng làm mẹ mỏi.

Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi,

Mặt trời của mẹ, em nằm trên lưng.

– Ngủ ngoan a kay ơi, ngủ ngoan a kay hỡi,

Mẹ thương a kay, mẹ thương làng đói.

Con mơ cho mẹ hạt bắp lên đều

Mai sau con lớn phát mười Ka–lưi…

Em cu Tai ngủ trên lưng mẹ ơi,

Em ngủ cho ngoan đừng rời lưng mẹ.

Mẹ đang chuyển lán, mẹ đi đạp rừng.

Thằng Mỹ đuổi ta phải rời con suối

Anh trai cầm súng, chị gái cầm chông,

Mẹ địu em đi để dành trận cuối.

Từ trên lưng mẹ em đến chiến trường,

Từ trong đói khổ em vào Trường Sơn.

– Ngủ ngoan a kay ơi, ngủ ngoan a kay hỡi,

Mẹ thương a kay, mẹ thương đất nước.

Con mơ cho mẹ được thấy Bác Hồ,

Mai sau con lớn làm người Tự Do…

25-3-1971

Bài thơ được sáng tác khi tác giả đang công tác ở chiến khu miền tây Thừa Thiên.

Lau

Xe đi trong rừng lau

Lau làm mây, lau làm bàn tay

Vuốt nhẹ vào buồng lái

Buồng lái ta có giàn tre làm mái

Thêm lau che đường, buồng lái hóa nhà ta

Kỷ niệm tuổi thơ phơ phất bóng lau qua

Lớp trẻ đi những triền đồi bãi sóng

Trên vai bạn cờ lau tập trận

Lịch sử ngàn xưa là ước mơ nay

Xe đi trong rừng lau gió lay..

Những hòm đạn ba-mươi-cân nén chặt thùng xe

Những tải gạo năm-mươi-cân căng tròn nóng hực

Truyền thuyết xưa và thần thoại nay

Lấp lánh khung trời cánh hoa lau bay

Thung lũng A Xo một bầu cộng hưởng

Bê-năm-hai và pháo địch rú gào

Nhưng năm năm trời xe ta đi là thế

Dìu dắt cửa ngoàn vẫn tiếng lau xao

Yêu những đồi lau ra trận đêm nao

Lau thắp sáng hai bờ vực thẳm

Qua trọng điểm gạt mồ hôi thấp nhám

Những bông lau vướng vít tự bao giờ

Một màu hoa sáng loáng cả mùa khô

Màu tốc độ trên tuến đường vận chuyển.

Xem thêm:  Tưởng nhớ các Liệt sĩ Đảo Gạc Ma - Phan Hoàng

(15-3-1971)

Hình dung về Chê Ghêvara

Tôi hình dung Chê đi trong rừng

Với khẩu AK.

Những viên đạn cài trong băng

Như hàm răng nghiến chặt.

Tôi hình dung Chê đi trong đêm

Đầu hơi cúi để nhận hướng từ mặt đất.

Những đống lửa rừng và ngôi sao không tên

Đều cháy lên từ tình yêu Tổ quốc.

Tôi hình dung Chê cuộn mình trong cơn sốt rừng

Thèm một bàn tay vuốt lên vầng trán.

Ôi, khi bàn tay người yêu ta bị mười cái đinh nhọn cắm

Kẻ thù! Nhăn buốt trán, Chê vùng đi!

Tôi hình dung mắt Chê lấp lánh điều chi,

Chê rũ đất sau trận bom rải thảm.

Ôi đôi mắt có tận cùng ánh sáng

Của tình yêu và trang sách Mác xanh tươi!

Tôi hình dung Chê đứng trước cuộc đời

Mười họng súng kẻ thù giương tận ngực,

Tỳ tay lên cái chết làm diễn đàn:

“Hãy nhớ lấy lời tôi!” – Chê kêu gọi,

“Nhân loại cần nhiều Việt Nam cho nhân loại!”

Tôi đi hoài với những hình dung

Về Chê Ghêvara – người nghĩa quân

Như mang một chiếc Tây ban cầm trước ngực…

Từ mặt đất và trong lòng đất

Nơi in sâu những dấu chân du kích

Quê hương tôi, Việt Nam

Tôi bỗng nhận ra trong những dấu chân

Trọn vẹn trang nhật ký đời Chê

Đã được viết lên

Trên mỗi thước đất của loài người đi tới…

11-12-1972

Tình ca

Đừng yêu ai, em nhé

Chỉ yêu mình anh thôi

Dẫu tất cả con trai

Bên em đều tốt đẹp

Đừng thương ai, em nhé

Chỉ thương về anh thôi

Dẫu anh không còn trẻ

Không có chi hơn người

Đừng nhớ ai, em nghe

Ngoài anh – người bạn cũ

Dẫu ngàn ngày quyến rũ

Là ngàn ngày chưa qua

Chỉ một lần thiết tha

Chỉ một điều mơ mộng

Như chỉ một bài ca

Hãy vì anh đồng vọng

Yêu anh từ nước mắt

Rơi trong ngày biết yêu

Yêu anh từ tiếng hát

Khi sao xanh những chiều

Yêu anh không lỗi hẹn

Một bông hoa đợi chờ

Nở trong lòng thầm kín

Mặc tháng ngày vụt qua

Yêu anh từ rất xa

Chiến trường, anh gối ngủ

, cùng suối đổ

Trong giấc mơ nhớ thương

Yêu hơn mọi yêu thương

Mà cuộc đời đã có

Nhớ trước mọi nẻo đường

Đã thổi từng trận gió

Từ tháng ngày chiến đấu

Ta chọn tình yêu ta

Em ơi em – đồng chí

Ngọn cờ và tình ca

Những gì ta đã có

Là em hay cánh đồng

Là mây trên thành phố

Hay trăng treo cuối rừng

Đều cũng từ lửa máu

Của đồng đội, đồng bào

Những gì ta phải đổi

Đến tận cùng gian lao

Nên vì sao em ơi

Môi anh đau tiếng nói

Lòng anh vò tiếng gọi

Anh muốn nói một lời:

Yêu anh luôn em ơi

Vì không ai có được

Như anh, một tấm lòng

Càng đi vào mặt trận

Càng sáng bừng thuỷ chung

Càng lao lên lửa bỏng

Càng yêu em tận lòng

Trên ngọn nguồn sông núi

Biết yêu thành mênh mông…

1973

Vỗ hờn

Vỗ nói làng xưa bên sông A Mong

Ngày vỗ xa, còn lũ bò rừng

Giương sừng đi trong rừng lau sắc

Những hố bom in đầy dấu chân

Lên rẫy cao vỗ gieo hạt bắp

Lên núi cao, nghe Đảng mà đi

Vỗ nói nhiều đêm mắt không nhắm được

Nghe A Mong dưới ấy rầm rì

Rồi con cái đi, người già ở lại

Chông phải vót thêm, lúa phải trỉa ngày

Quen với lửa bàn tay thành sắt

Quen nắng mưa bàn chân thành cây

Vỗ sống những năm trọn ngày gió nắng

Vỗ sống những mùa trọn mình đất đai

Vỗ trỉa vào hố bom nồng thuốc súng

Mồ hôi mình, với lúa và khoai…

Thương lắm đàn con những chiều ghé bản

Vỗ cười cười, cái tẩu đất rung rung

Cái mẩu đất A Mong trên miệng vỗ

Nở khói xanh như màu dòng sông

Vỗ nói mong ngày địch thua ta thắng

Vỗ lại về A Mong quê ta

Rồi nhả khói, vỗ ngồi im lặng

Tự bao giờ như một trường ca…

1973

Vỗ: tiếng Tà-ôi nghĩa là bác.

Trên núi sông

Anh hái cho em một đóa hoa trên cánh rừng này

Rồi anh gửi lại hoa vào một cánh rừng khác

Anh nhặt cho em một vỏ hàu giữa truông cát vùng sâu

Rồi anh đặt hàu trên bờ sông thượng nguồn xanh thẳm

Anh không lơ đãng đâu em, ngày anh đi kháng chiến

Anh gửi trên núi sông cả mối tình anh thầm kín

Có bao nhiêu mặt đất với độ cao khác nhau anh đã từng nằm

Có bây nhiêu nỗi nhớ của anh trải xuống rất đằm

Chắc những đứa con của Âu Cơ từng lên rừng và xuống bể

Cũng không nhớ thương nhau nhiều như ta nhỉ?

Anh làm mỗi ngọn lửa cũng

Lửa cháy trong Trường Sơn bao đêm

Nhưng anh biết chúng ra rồi ra hạnh phúc

Bởi chúng ra yêu nhau trong mỗi ngày đất nước

Ôi mỗi sợi tóc mai trên mai trên má em cũng thương anh hoài như rứa sao

Những năm anh lấy tuổi trẻ mình dâng cho xứ sở dài lâu

Cám ơn em và cám ơn cuộc đời

Cho anh một trái tim nhạy cảm đường chân trời..

(23-6-1973)

Màu xanh lên đường

Trong trẻo suốt một đời

Những hàng mưa dưới lá

Rừng gọi tên tôi thế đó

Những hạt mưa rừng trong trẻo rơi..

Những hạt mưa rừng ơi

Rung vang trên mặt lá

Những hạt mưa rừng ơi

Treo sáng quanh vành mũ

Mưa không trôi màu xanh mặt lá

Mưa không trôi màu xanh bầu trời

Tôi đi qua mùa mưa

Thấy áo xanh màu khói lá

Thấy ngón tay bồi hồi như mỗi chồi non

Chào cả mùa xuân đến sớm

Sáng nay tôi lên đường

Đi cùng ta lá nhé

Những ngọn măng rừng thân thiết nuôi nhau

Những bông tàu bay sáng bừng ngọn gió

Che cho nhau rừng lim, rừng dẻ

Sưởi ấm nhau rừng gội, rừng chè

Ai nhớ không U Rằng, A Rí

Phong lan thơm suốt một triền cao

Đi cùng ta lá nhé

Những năm lớp lớp chiến hào

Lá che ngàn ngày đánh giặc

Dộu khi héo vì chất độc

Lá lại xanh vào đời ta..

Ta đi bao năm gian khổ

Vỗ tay hát dưới cội rừng

Ngước lên nước mắt rưng rưng

Nghe thấy từ trên ngọn biếc

Tâm hồn trong sáng yêu thương..

Lá ơi

Cùng ta đi nhé

Màu xanh cuộc đời ta mang hai vai

Tội ác quân thù ta ghi trên lá

ở đây còn máu đổ

ở đây còn đường dài

Ta còn đi mãi

Ta đi giải phóng quê hương

Ta đi từ bài hát cũ

“Lá còn xanh như anh đang còn trẻ”

Ta đi với súng với người

Đây những ngày đi đông đủ

Lao xao tiếng chân bạn bè

Bỗng nhớ khoảng rừng em ngủ

Mùa về thiêng liêng đất nâu

Thương em lòng ta thắm đỏ

Ôi màu áo người bạn cũ

Xuân này thấp thoáng triền cao..

Giờ ta đi lên đỉnh núi

Bẻ nhành lá sáng quê hương

Vẫy chào một ngày chiến đấu

Mùa xuân-xanh trời tiền phương..

(12-1978)

Bước chân – ngọn đèn

Tiếng chân bước rất êm

Bàn chân không để dấu

Mà bền mà nung nấu

Chân của người đi đêm

Chân của người bán đất..

Một ngọn đèn sáng lên

Cháy trong từng ánh mắt

Dây théo gai bốn mặt

Một ngọn đèn đêm đêm

Thức cho ta tìm giặc

Canh cho ta đi lên

Một ngọn đèn niềm tin

Hơn mọi nguồn ánh sáng

Mà nỗi mong của mẹ

Là ánh nhìn của em

Im lặng mà đi lên

Với tầm đèn trước mặt

Dây thép gai thì cắt

Mìn ta lần dây vương

Chân ta quen đẫm đất

Lờy chân mà nắm đường

Vấp thì ta rẽ quặt

Đau thì cố nghiến răng

Nếu chúng muốn hung hăng

Chặn đường hòng phục kích

Lấy súng mà rẽ giặc

Lấy súng mà đi lên

Vì bước chân-ngọn đèn

Không phải là khoảng cách

Của con đường chúng ta!

Xin chào mẹ, chào cha!

Xin chào em, chào út!

Cha mẹ chào các con!

Thương con muốn đứt ruột!

Ngồi lại dưới ngọn đèn

Gỡ cho con hạt đất

Vá cho anh miếng rách

Đây việc mẹ đã làm

Đây việc em đảm trách

Cả một ngày xáp giặc

Nói qua từng mũi kim.

Ngày mai mẹ xuống đường

Giành cho con mặt đất

Ngày mai dẫu còn đêm

Ngọn đèn càng sáng rực

Con lại đến trước đèn

Trong-ngoài khơi chấm lửa

Một bình minh phá kềm.

(1973)

Hồi kết cuộc

Chúng nó đã đi rồi

Những tên đã đến 100 năm

Những tên vừa đến 20 năm

Chúng nó đã lội ra biển Đông

Chúng nó đã bay về trời Tây

Lũ cá sấu và ó diều

Những tên xâm lược!

Vào một ngày mai

Xin mời bạn đến đây

(Cả những kẻ hôm nay mới cúi đầu rời bước)

Các bạn sẽ được bình an trên mặt đất

Không biết dưới chân mình là một hố bom

Nhưng ngày ấy chúng tôi không cần nói ra điều đó nữa.

Không nói đến những cái hố

Mà đáy của nó

Lại nằm trong đáy mắt mẹ tôi

Những hố đen xa vời

Mẹ từng nhìn trong trăm năm đời mẹ.

Và có thể con cái chúng tôi

Sẽ rủ bạn đến một hố bom đã thành ao cá

Cháu sẽ ném vào đấy một sợi chỉ câu

Một sợi chỉ không gây nên sóng nước

Và cháu sẽ giật ra từ màu xanh yên tĩnh

Những bạc

Những con cá mà lũ cá sấu và ó diều không thể tha dị.

(1973)

Xanh xanh bóng núi

Rồi ngày em hiểu anh hơn

Những câu thơ với nỗi buồn của anh

Yêu em, chưa được ngọn ngành

Nói em hết nỗi yêu mình đã yêu

Mai sau công việc bận nhiều

Chắc anh chẳng nói những điều hôm nay

Những ngày đi, nối những ngày

Thủy chung với nước, vơi đầy với em

Chỉ còn sâu thẳm êm đềm

Rừng xưa vây kín nỗi niềm đôi ta

Những chiều em ngước mắt xa

Xanh xanh bóng núi, đó là lòng anh..

(1974)

Ngày vui

Tôi qua dòng sông yên tĩnh

Con cầu như tiếng ngân vui

Tiếng ve ấm bừng trí nhớ

Sen lên thơm bốn mặt thành

Ngày vui của đời ta đó

Gió thổi đường dài bâng khuâng…

Đất nước ba mươi năm

Trên vai sắt thép

Đi suốt cuộc trường chinh

Đi qua tuổi trẻ

Đi qua những cuộc tiễn đưa lặng lẽ, không hoa

Và bây giờ đất nước nở hoa

Gầm trong hai mươi mốt phát đại bác rung trời

Chào Chiến Thắng!

Đất nước của tôi

Tôi muốn quì trước chân Người

Đặt môi mình trên nguồn thẳm

In trán mình vào cát mặn

Tung tăng hoài mỗi gốc lúa làng quê

Hát khúc đồng dao về Độc Lập, Tự Do…

Mẹ ơi, con trở lại nhà

Sau lưng con cánh cửa chiều khép nhẹ

Mẹ lại ngồi trước bếp chiều lặng lẽ

Nấu cơm cho chúng con ăn

Ôi những hạt gạo nổi chìm ba mươi năm

Đời mẹ tảo tần cay đắng

Từng nuôi chúng con làm nên chiến thắng

Bây giờ chưa đủ chúng con no

Nhưng căn nhà mình lộng gió tự do

Reo tiếng trẻ những mùa làm lụng mới…

Mẹ thân yêu, với tấm lòng trọn vẹn

Mẹ vẫn khơi bếp lửa hồng như cổ tích, ca dao

Về những gì mong đợi ở mai sau…

1975

Tháng chạp ở Hồng Trường

Những viên đá đứng theo chiều nhân loại

Và tuyết bay như năm tháng bay qua

Tháng chạp, ở Hồng Trường, tôi trở lại

Nghe ngân chuông trên tháp Xpat-xkai-a..

Chào ngọn tháp mới lần đầu gặp mặt

Mà tiếng chuống đã vang biết bao lần

Trong tâm tư, những ngày trăn trở nhất

Ở miền Nam bùn máu dưới bàn chân

“Vùng lên hỡi các nô lệ ở thế gian”

Lời chuông nhắc-lời Lênin kêu gọi

Ôi có phải khi miền Nam thắng lợi

Chinh chúng ta đang đi suốt bài ca

Ba phần tư thế kỷ sắp đi qua

Những bão táp và ngọn trào cách mạng

Chiếc đồng hồ vàng như vành hào quang tỏa sáng

Cho những ai biết sống ngẩng cao đầu

Mắt rưng rưng tôi nhớ hết từng câu

Tôi đã hát trong buổi mình kết nạp

Tôi nhớ bạn bè phút giây sống chết

Nhớ quê hương cuộc sống mới bắt đầu

Nghe chuông ngân trên tháp Xpat-xkai-a

Tháng chạp, ở Hồng Trường, tôi trở lại

Những viên đá đứng theo chiều nhân loại

Và tuyết bay như năm tháng bay qua..

(Maxcơca, 12-1975)

Chiều Hương Giang

Sau chiều nay, còn buổi chiều khác nữa,

Có thể mây cao, có thể nắng vàng,

Cơn gió thổi những buổi chiều chưa tới

Tóc bao người bay rợi cả không gian…

Nhưng chiều nay, con bò gặm cỏ,

Bên dòng sông, như chưa biết chiều tan.

Tôi với nó lặng im, bè bạn

Mắt nó nhìn dìu dịu nước Hương Giang.

Những buổi chiều, những buổi chiều quê hương,

Tôi đã sống và tôi chưa được sống,

Nhưng chiều nay, vô tình trong nắng muộn,

Mắt tôi nhìn trong suốt nước Hương Giang…

1981

Trên đây là 30 bài thơ nằm trong phần thơ Đất ngoại ô của Tập thơ Đất và Khát Vọng của tác giả Nguyễn Khoa Điềm. Hi vọng với những chia sẻ trên đây, sẽ giúp quý độc giả yêu thích thơ ông có thể dễ dàng theo dõi.

Xem tiếp: Nguyễn Khoa Điềm với tập thơ Đất và khát vọng Phần 2

Theo Thuvientho.com

Check Also

nhung bai tho ngan hay ve hoa dac sac nhat 310x165 - Những bài thơ ngắn hay về hoa đặc sắc nhất

Những bài thơ ngắn hay về hoa đặc sắc nhất

Trong thế giới tự nhiên có muôn vàn loài hoa khác nhau. Mỗi loài hoa …