Home / Chùm thơ chọn lọc / Nhà thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm và tập Bạch Vân quốc ngữ thi tập Phần cuối

Nhà thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm và tập Bạch Vân quốc ngữ thi tập Phần cuối

Nhà thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm và tập Bạch Vân quốc ngữ thi tập Phần cuối

có nhiều sáng tác nổi tiếng trong đó phải kế tới tập Bạch vân quốc ngữ thi tập. Đây cũng được xem là một tập thơ Nôm đánh dấu mốc thành tựu lớn của văn học trung đại Việt Nam. Đây là một tập thơ mở đầu cho dòng văn thơ giàu tính triết lý, thế sự. Bởi nó đã mô tả được xã hội ở góc nhìn và là sự cống hiến của văn hoc thời Mạc.

Nhân tình thế thái bài 01

Giàu chễnh chện khói lơi thơi

Vận chuyển lưu thông há của ai

Vũng nọ ghê khi làm bãi cát

Chồi kia có thuở lọt hòn thai

Khôn ngoan mới biết thăng rồi giáng

Dại dột nào hay tiểu có đài

Đã khuất bao nhiêu thì lại duỗi

Đạo trời lồng lộng chẳng hề sai

Nhân tình thế thái bài 02 (An phận thì hơn)

Giàu ba bữa khó hai niêu

An phận thì hơn hết mọi điều

Khát mai hơi ngút ngút

Sốt kề hiên nguyệt gió hiu hiu

tám bức là tranh vẽ

Hoa cỏ tư mùa ấy gấm thêu

Thong thả hôm khuya nằm sớm thức

Muôn vàn đã đội đức trời Nghiêu

Nhân tình thế thái bài 03

Giàu sang người trọng khó ai nhìn

Mấy dạ yêu vì kẻ nhỡ nhàng

Thuở khó dẫu chào chào cũng lảng

Khi giàu chẳng hỏi hỏi thì quen

Quen hiềm dan dít đều làm bạn

Lảng kẻo lân la nỗi bạ men

Đạo nọ nghĩa này trăm miệng tiếng

Nghe lui thinh thỉnh lại đồng tiề

Nhân tình thế thái bài 04

Thấy dặm thanh vân bước ngại chen

Được nhàn ta sá dưỡng thân nhàn

Ba gian am quán lòng hằng mến

Đôi chốn sơn hà mặt đã quen

Thanh vắng thú quê giàu bao nả

Dữ lành miệng thế mặc chê khen

Mai kia chửi dễ thu nên muộn

Xuân nọ tin hoa cũng mấy phen

Xem thêm:  Tuyển tập thơ Mặt đường khát vọng (1974) – Nguyễn Khoa Điềm phần cuối

Nhân tình thế thái bài 05

Tháng mảng đã qua ngày đã rồi

Hay yên thửa phận mới nên vui

Bóng hoa lay động am chư phật

Măng trúc còn tươi bếp mới sôi

Hội đám công danh nhiều thoả chí

Thư nhàn sơn dã mới hay mùi

Làm người chớ thấy tài mà cậy

Có nhuệ bao nhiêu lại có đồi

Nhân tình thế thái bài 06 (Điền viên thú)

Trải nỗi nguy nan đã mấy phen,

Thân nhàn phúc lại được về nhàn.

Niềm xưa trung ái thề không phụ,

Cảnh cũ điền viên thú đã quen.

Ba quyển đồ thư thu nặng túi,

Một thuyền phong nguyệt chở đầy then,

Trời cũng biết nơi lành với dữ,

Hoạ phúc không dong cái tóc chen.

Nhân tình thế thái bài 07 (Nhẹ đường danh lợi)

Ðược thua thấy đã ít nhiều phen,

Ðể rẻ công danh đổi lấy nhàn.

Am Bạch Vân rồi nhàn hứng,

Dặm hồng trần vắng ngại chen.

Ngày chầy họp mặt, hoa là khách,

Ðêm vắng hay lòng, nguyệt ấy đèn.

Chớ chớ thờ ơ nhìn mới biết,

Ðỏ thì son đỏ mực thì đen.

Nhân tình thế thái bài 08

Học ít thì thêm lại bất tài

Già mà luống phụ chí con trai

Quân thân thề hết lòng thờ một

Xuất xử cầu chưa đạo được hai

Mầm phúc vun trồng đừng ngại nẩy

Cửa no ngỏ kẻo phải then cài

Yêu đòi phận dầu

Lành dữ khen chê cũng mặc ai

Nhân tình thế thái bài 09

Buồn về biếng thấy cái đao binh

Yên phận thì làm ở một mình

Nghĩa cả luống quen tôi chúa cũ

Thề xưa nỡ phụ nước non xanh

Rỗi nhàn thời ấy tiên vô sự

Ngâm ngợi cho nên cảnh hữu tình

Hai chữ mãn đoanh này khá ngẫm

Mấy người trọn được chữ thân danh

Nhân tình thế thái bài 10 (Tự thuật)

Tuổi già đã ngoại tám mươi già

Thấm thoát xem bằng bóng ngựa qua

Mai bạc lạnh quen nhiều tháng tuyết

Cúc vàng thêm đổi mấy phen hoa

Dẩu có phận là ơn chúa

Ðược làm người bởi đức cha

Am quán ngày nhàn rồi mọi việc

Dầu ta tự tại mặc dầu ta

Nhân tình thế thái bài 11

Mệnh ở trời há phải cầu

Đòi thời đi đỗ mặc ai dầu

Kìa ai ải Bắc lưng đeo ấn

Nọ kẻ miền Đông tay dủ câu

Giữa đám công danh đi phải luỵ

Trong nơi ẩn dật mới nên mầu

Thưa nơi doanh mãn là nơi tổn

Hãy ngẫm cho hay kẻo nữa âu

Nhân tình thế thái bài 12

Cầu may cuốc nguyệt gánh yên hà

Nào của nào chăng phải của ta

Đêm đợi lồng bóng trúc

Ngày chờ gió thổi tin hoa

Thấy cơ doanh mãn cho hay chửa

Phải đạo trung thường chớ có qua

Dẫu lấy thánh kinh noi thửa học

Ví chưng xuất xử đạo thờ cha

Xem thêm:  Bài thơ Một Mảnh Đời – Nhà thơ Dương Hoàng

Nhân tình thế thái bài 13

Tuổi già mới tám mươi hai

Mọi của nhưng nhưng thấy đã ngoài

Yên phận ta nhàn được thú

Có dùng người trọng vì tài

Chim kêu hoa động thời xuân muộn

Nguyệt bạc đêm thanh hứng khách đài

Ân chúa đã nhiều chưa báo

Lòng còn canh cánh ắt khôn nài

Nhân tình thế thái bài 14 (Điền viên thú bài 2)

Tóc đã thưa, răng đã mòn,

Việc nhà đã phó mặc dâu con.

Bàn cờ cuộc vầy hoa trúc,

Bó củi cần câu trốn nước non.

Nhàn được thú vui hay bao nả,

Bữa nhiều muối bể chứa tươi ngon.

Chín mươi thì kể xuân đà muộn,

Xuân ấy qua thì xuân khác còn.

Nhân tình thế thái bài 15

Lấy không ai cấm mặc ai dùng

Hễ của ấy của chung

Non nước có màu lòng khách hớ

Trúc mai làm bạn hứng thơ nồng

Chốn điền viên cũ dầu thong thả

Đạo thánh hiền xưa luống chốc mòng

Lòng thử hỏi lòng không hổ thẹn

Đến đâu thì cũng có xuân phong

Nhân tình thế thái bài 16

Chửa dễ ai là bụt Thích Ca

Mọi niềm nhân ngã nhẫn thì qua

Lòng vô sự trăng in nước

Của thảng lai gió thổi hoa

Kìa khách xuân xanh khi trẻ

Mấy người đầu bạc tuổi già

Thanh nhàn ấy ắt là tiên khách

Được thú ta đà có thú ta

Nhân tình thế thái bài 17 (Khuyên đời)

Chớ chê người ngắn, cậy ta dài,

Hơn kém dù ai cũng mặc ai.

Mùi nọ có bùi, không có ngọt,

Màu kia chày thấm, lại chày phai.

Đã hay định phận, đành yên phận,

Dẫu có tài hay, chớ cậy tài.

Quân tử ngẫm xem cơ xuất xử,

Ắt là khôn hết cả hoà hai.

Nhân tình thế thái bài 18

Nhưng nhưng mọi sự gác bên ngoài,

Dù kém, dù hơn, ai mặc ai.

Mùi thế gian nhiều mặn nhạt,

Đường danh lợi có chông gai.

Mấy người phú quý hay yên phận?

Hễ kẻ những cậy tài.

Dù thấy hậu sinh thời dễ sợ,

Sừng kia chẳng mọc, mọc hơn tai.

Nhân tình thế thái bài 19 (Thế tục)

Vụng khéo nào ai chả có nghề,

Khó khăn ai luỵ đến thê nhi.

Được thì thân thích đem chân đến,

Thất thế hương lư ngoảnh mặt đi.

Thớt có tanh tao ruồi đỗ đến,

Gang không mật mỡ kiến bò chi!

Đời nay những trọng người nhiều của,

Bằng đến tay không ai kẻ vì?

Nhân tình thế thái bài 20 (Thế gian biến đổi)

Thế gian biến đổi vũng nên đồi,

Mặn lạt lẫn ngọt bùi.

Còn bạc còn tiền còn đệ tử,

Hết cơm hết gạo hết ông tôi.

Xưa nay vẫn trọng người chân thực,

Ai nấy nào ưa kẻ đãi bôi.

Ở thế mới hay người thế bạc,

Giàu thì tìm đến, khó tìm lui.

Nhân tình thế thái bài 21 (Hoà vi quý)

Ở thế đừng tranh tiếng trượng phu

Làm chi cho có sự đôi co

Đây cậy đây khôn đây chẳng chịu

Đấy rằng đấy phải đấy không thua

Duật nọ hãy còn đua với bạng

Lươn kia đâu dễ kém chi cò

Chữ rằng: “Nhân dĩ hoà vi quý”

Vô sự thì hơn kẻo phải lo

Xem thêm:  Bài thơ Hạnh phúc sớm mai – Nhà thơ Nguyễn Đình Huân

Nhân tình thế thái bài 22 (Mặc chê khen)

Thị phi chẳng quản mặc chê khen

Ngu dại chan chan tính đã quen

Cảnh cũ điền viên tìm chốn cũ

Khách nhàn sơn dã dưỡng thân quèn

Nhà thông ngõ trúc lòng hằng mến

Cửa mận tường đào bước ngại chen

Thế sự tuần hoàn hay đắp đổi

Từng xem thua được một hai phen

Dị bản (chép trong “Văn đàn bảo giám”):

Dữ lành miệng thế mặc chê khen

Tuổi đã già thì mọi sự hèn

Lộc nặng há quên ơn chúa nặng

May nên những lệ thuở công nên

Đồng triều quan cũ hay lòng ít

Bạn sĩ quê xưa họp mặt quen

Vinh nhục một cơ hằng đắp đổi

Ắt là từng thấy một đôi phen

Nhân tình thế thái bài 27

Nói nên hoang lại nói rằng thì,

Giàu: trọng, sang: yêu, khó: chẳng vì.

Nhị kết, hoa thơm, ong đến đỗ,

Mỡ bùi, mật ngọt, kiến nào đi?

Thanh tao của có, thanh tao bấy,

Náo nức tay không, náo nức gì?

Mặc rủi, mặc may khi gặp gỡ,

Khen chi, khen miệng, cợt mà chi?

Nhân tình thế thái bài 28

Nép mình qua trước chốn xôn xao

Mấy sự bên tai gió thoảng ào

Cửa trúc vỗ tay cười khúc khích

Hiên mai tréo cẳng hát nghêu ngao

Lo le đã vậy thời dầu vậy

Vặt vãnh màng bao sá quản bao

Chẳng hết trung cần hai chữ ấy

Nhờ ơn đất rộng cậy trời cao.

Nhân tình thế thái bài 36

Một bầu một bát vũng sơn tăng

Thế sự ngoài tai biếng nói năng

Hoa nở luống hay tin gió

Đầm thanh còn thấy dáng trăng

Già ai ủ thông làm củi

Trẻ trúc mọc măng

Nếu có công danh thì có lụy

Cho hay dù có chẳng bằng chăng.

Nhân tình thế thái bài 37 (Tự thán)

Gần son thì đỏ, mực thì đen,

Sáng, biết nhờ ơn thuở bóng đèn.

Ăn uống miễn theo nơi phép tắc,

Tới lui cho biết lẽ kinh quyền.

Nên chăng, mặc thế người lành dữ,

Tráo trở, khôn ai thói bạc đen.

Ở thế có khôn thì có khó,

Chữ rằng: “Vô sự tiểu thần tiên”.

Nhân tình thế thái bài 38 (Cảnh nhàn)

Một mai, một cuốc, một cần câu,

Thơ thẩn dầu ai vui thú nào.

Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ,

Người khôn, người đến chốn lao xao.

Thu ăn măng trúc, đông ăn giá,

Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao.

Rượu đến gốc cây ta sẽ nhắp,

Nhìn xem phú quý tựa chiêm bao.

Nhân tình thế thái bài 39 (Của nặng hơn người)

Ðời này nhân nghĩa tựa vàng mười

Có của thì hơn hết mọi lời

Trước đến tay không nào thiết hỏi

Sau vào gánh nặng lại vui cười

Anh anh chú chú mừng hơ hải

Rượu rượu chè chè thết tả tơi

Người của lấy cân ta sẽ nhắc

Mới hay rằng của nặng hơn người

Nhân tình thế thái bài 40

Vòi vọi xuân xanh nửa tiền

Già càng khoẻ khó càng bền

Đòi phen lẩn luốt vì

Mọi sự lờ đờ bởi rượu quen

Ngày vãn giải phiền cờ một cuộc

Đêm thanh làm bạn sách hai bên

Xưa nay xuất xử đâu là phải

Ở cũng nên về ắt cũng nên.

Nhân tình thế thái bài 48 (Thú thanh nhàn)

Giầu mặc phận khó đâu bì

Đọ thanh nhàn khá nhất nhì

Vếu váo câu thơ cũ rích

Khề khà chén rượu hăng xì

Trăng thanh gió mát là tương thức

Nước biếc non xanh ấy cố tri

Sự thế đôi co dầu sự thế

Dữ không thây thẩy chẳng hề chi

Trên đây là những bài thơ cuối cùng của Nguyễn Bỉnh Khiêm viết trong tập Bạch vân quốc ngữ thi tập mà chúng tôi muốn giới thiệu với bạn. Thông qua các bài thơ này bạn sẽ hiểu thêm về phong cách sáng tác của nhà thơ. Cũng như nắm được dòng thơ văn giàu tính triết lý, tư duy lý trí. Và cũng đã mô tả được đời tư, đời thường trong tiến trình văn học dân tộc. Cũng đừng quên đón đọc những bài viết theo để cập nhật những bài thơ hay bạn nhé!

Theo Thuvientho.com

Check Also

nhung bai tho ngan hay ve hoa dac sac nhat 310x165 - Những bài thơ ngắn hay về hoa đặc sắc nhất

Những bài thơ ngắn hay về hoa đặc sắc nhất

Trong thế giới tự nhiên có muôn vàn loài hoa khác nhau. Mỗi loài hoa …