Home / Những chùm thơ chọn lọc hay nhất / Tuyển tập thơ Lưu Quang Vũ đắm đuối giàu cảm xúc khiến người đọc mê tít Phần 2

Tuyển tập thơ Lưu Quang Vũ đắm đuối giàu cảm xúc khiến người đọc mê tít Phần 2

Tuyển tập thơ Lưu Quang Vũ đắm đuối giàu cảm xúc khiến người đọc mê tít Phần 2

Mời bạn đọc yêu thơ Lưu Quang Vũ cùng cảm nhận và chia sẻ những tập thơ hay tiếp theo của nhà thơ nhé. Ở phần này chúng tôi sẽ giới thiệu đến quý độc giả 2 tập thơ nổi tiếng của ông đó là tập thơ Gửi tới các anh (1998) và tập thơ Di cảo (2008). Mời bạn đọc cùng theo dõi.

Tập thơ: Gửi tới các anh (1998)

Tập thơ gồm 5 bài thơ

Cuốn sách xếp lầm trang

Cuốn sách tôi nhặt được trên đường

Xếp bằng những trang của nhiều cuốn sách

Mở đầu là một chuyện tình

Đôi trai gái dưới vầng trăng tiễn biệt

Tiếp ngay sang đoạn kết om sòm

Vụ tranh gia tài quanh một hiệu buôn

Chương hồi kí chiến tranh

Của vị tướng già ở phòng tuyến Cuốc

Chen vào mấy trang dạy nghề nấu bếp

Đoạn chạy trốn của tên gián điệp

Ai giết bà già chưa kịp biết

Sách đã kể về sa mạc Gô-bi

Phu nhân đa tình đang độc thoại lâm ly

Bỗng chằng chịt vài chương số học

Đoạn lý thuyết cao siêu của nhà triết học

Bỗng ngu si lời gã lái bò

Tôi đọc hoài không thể đoán ra

Nghĩa lý sao, tại đâu lại thế

Do ở thợ in cẩu thả

Hay anh đóng sách điên rồ

Chuyện hai người cách xa

Chắc rồi sau gặp gỡ

Em có đọc, em ơi đừng buồn sợ

Thật ra sách trên đời

Có phải trái đầu đuôi

Tất cả rối bời

Là do người ta lầm lẫn.

Gọi đò

Tôi gọi đò bên sông

Đêm tối trăng liềm mỏng mảnh

Bãi dài gió thổi mênh mông

Tiếng tôi lẫn trong tiếng sóng rì rầm

Tiếng ngô mía lao xao lá động

Từ bờ bên kia xa thẳm

Tiếng ai đáp lại lời tôi?

Chẳng trông rõ bóng người

Chỉ nghe mái chèo khua nước

Chỉ thấy ngọn đèn vừa thắp

Sáng trên con đò đang nhẹ lướt sang

Tôi gọi đò bên sông

Lần nào cũng thế

Ngày bom đạn hay đêm mưa vắng vẻ

Bờ xa lúc nào cũng có tiếng người ơi

Đó là cha già tóc bạc áo vắt vai

Là em nhỏ bước chân thoăn thoắt

Hay cô gái tôi chưa nhìn rõ mặt

Chỉ nhớ một bàn tay, một hơi thở, câu chào

Giọng ân cần ấm cả đêm thâu…

Người đất này quen tỉnh thức từ lâu

trong giấc ngủ vẫn lắng nghe tiếng gọi

Mái chèo quen vượt qua trăm nước xoáy

Thắp ngọn đèn soi sáng những canh khuya

Đời bao lần ra đi

Bao mưa nắng, bao mùa trăng bát ngát

Bao việc vội trên đường đánh giặc

Nhưng mỗi lần gọi đò bên sông

Nghe tiếng người ơi trìu mến lạ lùng

Tiếng ngô mía rì rầm trong gió

Tiếng đất nước cất lên cùng sóng vỗ

Nghe quen rồi mà mắt cứ rưng rưng…

Mấy đoạn thơ về lửa

Mưa dầm trên mặt đất

Là máu đỏ ngần là mồ hôi mặn chát

Mưa mát mẻ trong thơ anh

Là bàn tay êm dịu vuốt xoa

Tôi chẳng thèm nghe nữa

Hãy cho tôi chút lửa

Trong ngôi nhà mùa đông

Để tôi nướng sắn ăn

Để tôi sưởi ấm

Để tôi đốt rừng gai đen rậm

Chống lũ rắn thiêu bầy muỗi độc

Để tôi soi tỏ mặt

Đôi mắt nhiều bóng tối

Giá buốt cào vầng trán sớm nhăn nheo

Lửa hãy cho em gương mặt sáng.

Nhân dân có gì giống ngọn lửa phải không anh

Gió bão ngàn đời vẫn nối nhau chẳng tắt

Lửa đường không có mặt

Trong tay kẻ đốt nhà

Sẽ là tai ương khủng khiếp.

Nhưng lửa của tình yêu khi tức giận

Sẽ ra tro mọi lồng cũi mọi ngai vàng

Và những tên bạo chúa khôn ngoan

Hết ảo tưởng thôi van xin chờ đợi

Lửa sẽ bừng lên tự soi sáng cho mình.

Có nhà triết học cổ Hy Lạp nói rằng:

“Bản chất của mọi vật là lửa”

Truyền từ đá sang gió

Từ nước sang gỗ

Phút đốt cháy là phút nảy mầm

Con người trao lửa cho nhau

Từ những lồng ngực tròn căng

Sự sống là lửa

Thiêu huỷ và sinh nở

Bình minh là lửa

Mở ngày mới và xé toang ngày cũ.

Cho ta làm ngọn lửa…

2-1971

Nói với con cuối năm

Tặng Lưu Minh Vũ

Cha lên làng sơ tán thăm con

hoa mận nở trắng vườn

năm sắp hết

chợ quê rộn rịp

vàng hương nếp mới lá rong xanh

hai cha con ngồi trên bờ đê cao

sông chiều ngút khói

gió rạp mình cỏ dại

sau lưng Hà Nội sương mờ

thành phố vừa trải qua

những trận bom huỷ diệt

lòng cha giờ dập nát

những xác người máu loang

biết nói gì với con

đôi mắt trẻ đen tròn ngơ ngác thế

cuộc chiến tranh đã mấy chục năm trời

con mới gần ba tuồi

tia nắng sớm mong manh chùm lá mới

đêm của đời gió bão đã dài lâu

con bi bô với bàn ghế cỏ cây

tập gọi tên các sự vật trên đời

tập tin lời người lớn

cha làm sao nói được

những khổ đau lầm lạc đợi trên đường

các ác đen xì trong mỗi quả bom

mang mặt đẹp nói cười khôn khéo

con hát lời ngọng nghịu

“vịt dắt tay gà hai đứa đi chơi”

áp trán vào gò má thơ ngây

cha bỗng thấy chẳng có gì đáng sợ

cha dạy con mến thương tất cả

rồi tự con sẽ biết căm thù

cha dạy con tin yêu từ ngọn cỏ

rồi mai sau con sẽ nghi ngờ

con sẽ trả lời những câu hỏi đời cha

con cũng sẽ đặt nhiều câu hỏi mới

lòng cha dẫu héo khô cành mận dại

nhựa âm thầm buốt trắng những chùm hoa

con ơi con hãy tha thứ cho cha

cha chẳng thể nào sống cùng mẹ được

đời cha nắng gắt

mẹ con cần suối mát của đồng vui

con khôn lớn trên đời

hãy yêu thương mẹ

và hãy hiểu cho cha

Tết hoà bình đầu tiên

đất nước nghèo xơ xác

cha cũng chẳng đủ tiền

mua cho con áo đẹp

chiều bên sông gió rét

con lặng nhìn tít tắp bãi ngô xa

– Bên kia sông có gì hở cha?

– Bên kia sông có đường đất đỏ

có ruộng mía trỗ cờ trắng xoá

những vườn đầy quả ngọt những đồng hoa.

– Có bươm bướm không cha?

– Có, có rất nhiều bươm bướm.

Con thì thầm trong hơi thở mạnh

– Sông rộng thế làm sao sang được?

Cha ôm con vào lòng, con bé bỏng của cha

– Bên kia sông nhiều bướm nhiều hoa

rồi cha con ta sẽ tìm được con đò

đi sang bên ấy.

1972

Phủ Lý tháng hai

Tặng Quốc Anh

Thị xã dựng những khung nhà mới

Trên dãy tường đổ nát mùa đông

A B C tiếng trẻ học vỡ lòng

Cỏ trên những nấm mồ xanh nõn

Lá ướt cây bàng lao xao chim hót

Những mảnh bom của hai cuộc chiến tranh

Han gỉ trong bùn

Nhà xây chưa xong vôi vữa ngổn ngang

Mẹ đã ngồi nhóm lửa

Mấy năm rồi anh không về thị xã

Chẳng còn đi trên dãy phố quen

Dải đồi xa anh nằm lại một mình

Chắc cỏ mọc như nơi này xanh nõn

Tháng hai mưa có nở nhiều hoa tím

Mảnh bom thù trong ngực buốt không anh?

Phủ Lý chiều nay thoáng mưa xuân

Bè bạn gặp nhau nhớ anh biết mấy

Thuyền chở đá ngược dòng sông Đáy

Nắng tắt dần trên những vạt buồm căng

Như câu thơ anh viết nửa chừng

Mai bưởi chín anh không về hái nữa

Năm lửa cháy các anh đi dập lửa

Tin tương lai như chùm quả ngọt ngào

Dẫu không về chẳng khuất xa đâu

Nấm mộ xuân sang phập phồng cỏ mát

Trái tim anh vẫn đập dồn dưới đất

Gửi lại mến thương hy vọng chờ mong

Chúng tôi nào có thể sống dửng dưng

Gió mạnh thổi ngoài ga giục giã

Ánh sáng toả ra từ nụ cười em nhỏ

Và chân trời như mắt anh trong

1970

Tập thơ: Di cảo (2008)

Tập thơ gồm 29 bài thơ.

Áo

Tặng mẹ

Những tấm áo xưa con nhớ lắm

Mũi chỉ đường kim tay mẹ dịu dàng

Tuổi thơ đâu những trưa hè xanh thẳm

Tuổi thơ nằm trong áo nhỏ yêu thương

Con lớn thêm áo cũng lớn thêm

Mỗi bận mùa đông đi, trời bớt lạnh

Mưa xuân rơi, hoa cải vàng sắc nắng

Mẹ dành tiền may áo mới cho con

Con chỉ biết vui mỗi độ trăng tròn

Mỗi Tết đến nghe áo hoa sột soạt

Chưa biết mẹ thêm nếp nhăn đuôi mắt

Bởi lo lắng nhiều vất vả sớm hôm

Nhà đông anh em, áo thường xuống gấu

Mẹ còn chắt chiu từng mụn vá vai

Đâu những tối mẹ ngồi khâu lại áo

Khi bên thềm xào xạc gió heo may

Ngày tháng thoi đưa, con đã cao hơn mẹ

Chẳng hồn nhiên khi lòng con biết nghĩ

Áo dài hơn, tuổi mẹ cũng nhiều hơn

Dẫu vá vai, màu bạc, chỉ sờn

Nhưng trong áo ấm đường khâu mẹ vá

Yêu mẹ nhiều nên áo cũ con thương

Bài hát trong một cuốn phim cũ

Bài hát trong một cuốn phim cũ

Thức dậy giữa đêm dài

Thằng người bé nhỏ

Đứng trước mịt mùng sóng vỗ

“Ta là ai

Ta đến làm gì?”

Đội mũ phớt rộng vành

Áo vét-tông kiểu đầu thế kỷ

Anh hề xiếc đã già

Không làm ai cười nữa

Lũ trẻ ngồi xem

Lầm lì cau có.

“Ta đến làm gì ta sẽ đi tới đâu?”

Các sinh viên bàn cãi nhau

Về ý nghĩa của tồn tại

Em ngồi im lặng

Cô đơn với chính mình.

Tập an-bom em bỏ quên

Hê-minh-uây đeo súng săn

Chân dung Bô-voa ngày trẻ

Cuốn sách viết từ thế chiến thứ hai

Mọi chuyện quẩn quanh vẫn thế

Điều chủ yếu chưa tìm ra

Anh là gì của em

Con người là gì đối với nhau?

Bài hát trong một cuốn phim cũ

Khi dãy phố lên đèn

Làm cô thợ khâu buồn phát khóc

Ước chi mọi việc giản đơn

Như bó tầm xuân vừa mới hái

Vị thần lo âu vị thần khắc khoải

Đứng bên linh cữu Phao-stơ

Từ thuở con người trong hang động bước ra

Mặt nhân sư nói gì

Chưa cách nào hiểu được.

Sóng khổ đau đã tạc hình em

Anh yêu ngọn lửa đó

Bài hát trong một cuốn phim cũ

Như những con đom đóm

Thức dậy giữa đêm dài.

Bài thơ khó hiểu về em

Anh vọng về em một sắc trời xanh

Ở nơi xa em có nhớ gió ân tình

Có phải mơ không mà anh thấy em trong tà áo

Một hương môi mận chín một lời thanh

Ru giấc mơ buồn khoé biếc long lanh

Tự nơi xa hương quen ấm ngày lòng anh nhạt

Em như gần như xa lẩn khuất

Anh bỗng thành chim nhạn vọng trời xanh

trong nỗi lá nhớ cành

Nhớ nỗi nhớ của vườn xưa tội quá

Dẫu mưa mùa đông dẫu dông mùa hạ

Dẫu ngày mai chẳng biết sẽ ra sao

Anh cố quên nhưng chiều gió cứ vào

Trong giấc ngủ trong ánh trăng hương đất

Đều gợi em hình dáng xôn xao

Tàn ác ư? đắm đuối? hay buồn đau

Hay tuyệt vọng hay chính là tuổi trẻ?

Không biết nữa, anh là chàng thi sĩ

Hay kẻ bộ hành sa mạc khát sương mê

Ngắt trên cành anh khóc một hoa lê

Một trời tối sập xuống làn mi và trăng mọc

Bỗng sáng lên cơn mưa rồi phút chốc

Em lại về với anh như mùa xuân

Như ngày trong thành phố đẹp yêu thân

Anh đã gặp em, em là tia nắng

Thoảng qua, rồi buổi chia ly cay đắng

Lung linh hoa hồng nở giữa hoàng hôn

Gai nhọn đâm máu ứa cả tâm hồn

Tự đó dịu dàng mà chói chang em tới

Lúc hiện lúc đi ngẩn ngơ, chấp chới

Để anh thành nai lạc khát suối lành

Để anh thành nhạn lẻ vọng trời xanh.

26-2-1966

Bây giờ

(Tưởng tượng về một bài hát)

Bây giờ

Hai đạo quân đã giết hết nhau

Tiếng trống cuối cùng đã băt

Người ngựa đều ngã gục

Chỉ còn con quạ xám đậu trên bờ.

Bây giờ

Thành Cổ Loa đã mất

Trước mặt là biển rộng

An Dương Vương tóc bạc phơ

Lưỡi gươm đưa

Lòng ngọc trai thấm máu.

Bây giờ

Người sao Hoả mắt đèn pha

Lưỡi dài bạch tuộc

Đã tràn xuống đen ngòm mặt đất.

Cánh tay ai

Mọc trên tường đá rắn

Ai dấu dao găm trong áo choàng

Đi giữa những hình ma-nơ-canh

Những xe hơi điên cuồng

Tay chắp lại như đòi như cầu khẩn

Điệu dân ca mền mà đau đớn.

Bây giờ

Rừng đen mặt nạ sắt

Vắng hoang trong mưa rào

Nằm xóng xoài cô gái nước da nâu

Hoa cúc xuyên qua miệng.

Bây giờ

Em trụi trần dưới vòm cây tối đen

Nhực đồi trăng ướt đẫm

Tay chập chờn lửa sáng

Nhưng đã muộn lắm rồi ôi muộn lắm

Vực sâu đã mở ra

Chôn cả lời trăng trối của mùa thu

Một chiếc lá khổng lồ đỏ thắm.

Cầu nguyện

Lá cơm nguội rơi vàng rãnh nước

Mưa ướt đầm trên gạch vỡ tan hoang

Đêm Nô-en

Trời vòi vọi màu hoa huệ trắng

Mưa rửa sạch máu tươi trên đá lạnh

Những bé em nằm ngủ trong mồ

Trên hoang tàn tăm tối các cửa ô

Người kéo về dự lễ

Tóc xoã âm u

Khăn tang trắng xoá

Áo dài lễ chập chờn

Những cô gái gầy thơm

Như nến trắng đi trong đêm tối

Vòm nhà thờ cao nghi ngút khói

Tiếng đàn oóc vang trầm

Dàn đồng ca khóc than

Hoa hồng rụng trên bàn như máu úa

Tôi không tin

Lỗ đinh trong tay tượng Chúa

Chúa của tôi ngồi ở bên đường

Ngủ gục trên nắp hầm trú ẩn

Chúa của tôi bom thiêu cháy xém

Chúa của tôi hát xẩm trên tàu điện

Chúa của tôi bới gạch vụn tìm con

Chúa của tôi đêm nay lang thang

Không cửa không nhà vật vờ đói rét

Tôi lớn lên giữa thời bạo ngược

Biết trông đợi gì biết tin tưởng vào đâu.

Giê-su

Tình thương không thể ngăn tội ác

Đêm nay kẻ giết người

Ngồi quanh bàn ăn mừng Chúa ra đời

Đêm nay những vĩ nhân nâng cốc

Cò kè mặc cả với nhau.

Xem thêm:  Anh về quê cũ - Nguyễn Bính

Nói cho các người biết:

Tôi không quên gì đâu

Tôi nhớ hết và tôi không tha thứ

Phố nghèo hút gió

Dưới vòm cây run rẩy tối đen

Tôi thì thầm lời cầu nguyện của mình

Sao cho máu đừng chảy nữa

Sao cho người lính trở về

Lũ trẻ ngủ ngon

Cái chết không cắt ngang giấc ngủ

Nguyện cho phố tôi

Không ai phải quanh năm túng đói

Không còn ai bị mỏi mòn sỉ nhục

Nguyện cho kẻ ốm mau lành

Nguyện cho người tôi thương không phải khóc

Nguyện cho lòng tôi đừng sợ hãi

Nguyện cho lòng tôi đừng nguội lạnh tình yêu.

Người ơi tôi gục xuống tay người

Quỳ dưới chân người

Hãy tha thứ cho tôi

Đã bất lực đã yếu nghèo mệt mỏi

Chỉ xin người thức tỉnh

Đừng bị dối lừa đừng rời rã tan hoang.

Đêm Nô-en

Thành phố rú còi báo động

Những dòng người tán loạn

Những giọt mưa trên mặt tôi lạnh buốt

Bầu trời cứ dâng lên cao tít

Và gió thổi bùng lời nguyện ước của tôi.

Đêm Nô-en 1972

Chia tay

Cho anh hái một nhành mi xanh biếc

Trong giây phút hai ta tiễn biệt

Nắng rụng vào khoé mắt thoảng bóng mây

Tơ buông tơ hay gió se qua tay

Theo khắp chốn đường anh xa tắp

Một nhành mi thôi làm sao mà gặp

Ở chân trời đang gọi không phân vân

Cây đâm chồi khúc nhạc mùa xuân

Bàn tay vẫy trong nắng nhoà xin chớ tiếc

Đời rất rộng không lo lẻ chiếc

Thôi đưa nhau đừng nhìn theo anh

đừng ướt buổi chiều xanh

Nỗi buồn ấy ai nào biết được

Đối với anh chỉ con đường phía trước

Buồn không cùng nhưng mà phải đi thôi

Cánh chim bay và tàu đã nổi còi…

Chiều

Sương chiều nhẹ phủ tựa trong mơ

Liễu rũ bên hồ vương tóc tơ

Sóng biếc rì rào hôn ngọn cỏ

Gió yêu hoa thắm tới làm thơ

Chiều cuối

Mắt cá chân em bốc lửa

Trong buổi chiều phiêu bạt

Những chiếc xe bò đi vào thành phố.

Cuộc chém giết lặng dần

Các dũng sĩ thân tàn ma dại

Đập nát những cây đàn quý

Ngồi nướng thịt cóc ăn

Con mèo đi hai chân

Kêu lên tiếng trẻ khóc.

Tóc em bù rối tro than

Tóc gió đen quanh cột đèn xiêu đổ

Cổng nhà thờ gạch vỡ

Lão ăn mày mù thổi sáo

Điệu gọi hồn âm u

Lũ trẻ mở nắp quan tài đứng dậy

Mình quấn đầy vải liệm

Chạy theo ta xin tiền

Ngàn mũ sắt lặng im

Trong ráng chiều đỏ rực

Đã lâu không có con tàu nào cập bến

Không con tàu nào ra đi

Biết nói gì nữa em, cô gái hoang

Của hải cảng tối

Của tấm chăn nghèo thời chiến tranh phá hoại

Của nỗi buồn nội chiến?

Cô gái hoang tóc bay như bờm ngựa

Đi bên bờ vịnh thuỷ lôi

Mắt cá chân xanh biếc

Ngực mềm trôi về bãi sú xa

Nghe sóng đập vào những cây đàn mới.

(Hải Phòng 11-1972)

Di chúc tình yêu

Trên bình nguyên đá và cát bỏng

Nỗi cô quạnh con người dưới nắng

Thịt xương ta là tù ngục của hồn ta

Thân xác hẹp hòi mà ta khao khát bao la

Bầy chim dữ đen ngòm đang chặn lối

Những buồn chán nửa người nửa khói

Những thân cây mệt mỏi

Đang chồm lên như nghiến nát ta rồi

Lại gần đây gần nữa em ơi

Ta tựa vào nhau không sợ hãi

Anh và em, đôi ngực trần trơ trọi

Thách thức tương lai

Thách thức hào sâu thách thức bầu trời

Những cối xay gió và bóng đêm độc ác

Em – vết thương và bàn tay hàn gắn

Là cơn khát khô cũng là suối mát lành

Anh nâng tình yêu làm chiếc mộc làm thanh gươm

Nhận tất cả và chối từ tất cả

Tìm đến, vượt lên, rồi lại tìm đến nữa

Dòng sông lớn luôn băng đi hối hả

Là sự tự do ta tặng cho mình

Lẽ sống và lẽ chết của anh,

Ta đi mãi về nhau tìm mãi bản thân mình

Cuộc chinh phục suốt đời không tới đích

Cuộc chinh phục suốt đời không chiếm lĩnh

Những địa tầng đảo mới những ngôi sao

Thật nhọc nhằn mà cũng sướng vui sao

Ta gửi lại những đỉnh non cao vời nên giá lạnh

Nỗi thất vọng làm gương soi hy vọng

Ta gửi lại tình yêu như ánh sáng hiền hoà

Và chân trời – di chúc của đời ta.

Em – tình yêu những năm đau xót và hy vọng

tặng Nguyễn Thị Hiền

em đi, phố ngày mưa

suốt đường dài không nói

cánh cửa chiều khép lại

hoa đầm đìa mưa ướt chói trên cao

ga ngổn ngang gạch đổ, những toa tàu

như năm tháng nặng buồn em có nhớ

ta đi giữa cỏ hoang và gỗ đá

giữ trong lòng ngọn thác trắng trào sôi

một tình yêu không biết nói cùng ai

đến điên dại đến nghẹn ngào đau đớn

mặt anh vỡ trong tấm gương thất vọng

em ơi ngày ấy em đâu?

hoa cúc xanh tuổi nhỏ chết từ lâu

những hòm xiểng chất đầy khu phố chật

những bãi rác những thùng xe cũ hỏng

những bạn bè thơ trẻ đã già nua

đêm chiến tranh thành phố tối âm u

không đèn sáng lời ru không bếp lửa

ghế công viên hoá bầy dã thú

nằm im lìm dưới mặt trăng đen

xác người trôi trên biển sóng xô tan

huyệt bom tối ầm ào cơn gió hú

ta đi suốt một đời đau khổ

chân lỡ lầm bao ảo ảnh chờ mong

anh vẫn nhen một ngọn lửa âm thầm

hình bóng em chập chờn trong lửa ấy

(ai trong đời chưa một lần mơ thấy

không có quyền phán xét những câu thơ)

sóng khát khao đập cửa đêm ngày

nên chói chang đời anh, em tới

mắt em mở với chân trời xa vợi

nhưng hơi ấm anh cầm là ấm của bàn tay

em bằng xương bằng thịt đây rồi

anh đợi mãi, cuối cùng em đã đến

hơi thở em từ lâu anh đã thuộc

tóc em đây lời nói của em đây

nhặt anh lên trong cỏ sắc đường dài

như bóc một lá thư chưa kẻ nhận

và thương mến có nghĩa là hy vọng

anh tin đời theo nghĩa lứa đôi…

con tàu nào mang gió ấy ra khơi

chẳng hề có một ngày cập bến

đích của nó luôn luôn là phía trước

là chân trời mãi mãi ở trong em.

(29-03-1973)

Em (I)

Em làm thay đổi đời anh

Như màu trời đổi thay sắc nước

Như gió bấc, gió nồm đổi mùa nóng lạnh

Như phù sa đằm thắm tạo đồng bằng

Anh vào trong vòng tay em

Như tàu vào bến cảng

Biết em là nước mắt của quê hương

Có gì đâu. Chuyện đơn giản dễ dàng

Mà đến nay anh vẫn chưa hiểu hết được

Giữa ý nghĩ rối ren, em là mặt trời trong biếc

Ý nghĩ của anh, thành vầng trán của em

Mỗi ngôi nhà, ngọn gió, mỗi ban đêm

Mỗi tiếng hát đều vọng từ em tới

Anh đọc bao sách dày về tình ái

Bao vần thơ anh viết trót đau buồn

Cứ nghĩ rằng những thiếu nữ như em

Chỉ có trong giấc mơ huyền hoặc

Trên đời này niềm vui không có thật

Và tình yêu chỉ trong truyện mà thôi

Anh hay đâu, anh đã lầm rồi

Em vụt đến cho lòng anh chói lọi

Em vụt đến như mùa xuân bối rối

Với tình yêu là ngọn gió màu xanh

Người đầu tiên hiểu đôi mắt anh

Người duy nhất hiểu điều anh chẳng nói

Hiểu nỗi anh lo, cả những điều tội lỗi

Vẫn bao dung như biển lớn yên lành

Không có em anh sống cũng chẳng là anh

Cám ơn bàn tay chỉ sắc màu hạnh phúc

Em là rễ nối liền anh với đất

Lại là chồi mở búp đón sương mai

Lạ lùng như giấc mơ, mà chẳng phải giấc mơ

Em rất thật như là da thịt

Gần gụi lắm như cơm ăn áo mặc

Lại lung linh như một ánh trăng ngà

Hơi thở êm đềm, đôi mắt mở to

Ngày hạnh phúc có nụ cười mỏi mệt

Là dịu dàng, em cũng là mãnh liệt

Như thủy triều sóng mạnh vỗ vào đêm

Ôi đêm này anh biết nói gì thêm

Em đã là tất cả:

Sao của hoàng hôn

Mầm thơm của mạ

Niềm tin cần cho những năm gian khổ

Và tình yêu nuôi nấng những con người.

Én

Nhành khô trụi lá đã đâm chồi

Cánh én bay về từ núi khơi

Như thư tin báo mùa xuân tới

Náo nức trong lòng, chim én ơi

Gửi Hiền mùa đông

(Tặng Nguyễn Thị Hiền)

Có lẽ bởi lòng nhiều tan vỡ quá

Gặp em rồi tôi vẫn chẳng dám tin

Sớm mùa đông tôi ra phố tìm em

Vẫn không hiểu vì sao em đã đến

Tôi mong em từ ngày thơ xa lắc

Tôi tìm em trong bao trang sách đọc

Tôi đợi em trên mọi ngã ba đường

Tôi gọi em khản giọng những đêm sương

Tôi lầm lạc ngỡ em không có thực

Em thuở ấy nơi nào, em có biết

Sao ngày xưa ta chẳng đến cùng nhau

Phút bàng hoàng nhớ hết mọi buồn đau

Tôi khóc trên tay em lặng lẽ

Tôi sợ lắm, mùa đông sương buốt thế

Em có là mãi mãi để tôi yêu

***

Như hai kẻ lạc loài nay nhận ra nhau

Em chẳng kể về những ngày xa cách

Anh nhìn em đoán thầm trong đáy mắt

Thấy nghẹn ngào khát vọng của đời anh

Giờ khắp nơi những tấm gương trong

Đã vỡ vụn sau dập vùi bom đạn

Người con giai yêu em

Đã chết ngoài mặt trận

Thành phố nghèo mùa đông

Ai cũng bàn về chiến tranh chấm dứt

Điều cần nói cùng em chưa nói được

Lòng anh buồn như một đóa ca dao

Những tượng thần trên vách đổ lao đao

Đêm khuya lắm, chắc rằng em đã ngủ

Hải Phòng, mùa đông

Nửa đêm, những con tàu

Thả neo ngoài cảng

Ngôi nhà cũ đã tan

Vì một thói quen

Tôi vẫn khoá cửa cất chìa khoá vào túi

Bậc đá lấm bùn

Lòng tôi như sỏi hoang

Trên cầu Hạ Lý.

Tấm áp phích cũ đã bong

Vở kịch cũ đã quên

Không ai nhớ tên các diễn viên

Khắp nơi vào màn cuối cùng

Tấm kịch chiến tranh khủng khiếp.

Em không về và anh ta đã chết

Xác con tàu trúng thuỷ lôi

Dạt về cửa sông.

Hải Phòng mùa đông người đưa thư già

Ngồi vấn thuốc đầu ngõ Kỳ Đồng

Anh một mình vào nhà hát lớn

Âm thầm giữa ghế xếp mênh mông

Tấm màn nhung kéo lên

Những tên hiệp sĩ trung cổ bước ra

Những lão thầy tu đeo mặt nạ

Đã giết chết Kiều Nguyệt Nga

Đétzđêmôna, Đun xinê Ôphêlia

Đã giết chết người chơi xen-lô

Đã giết chết người thổi ô-boa trong dàn nhạc

Giết chết người chỉ huy ánh sáng

Anh chàng điều khiển chương trình

Bỏ chạy khỏi rạp hát

Chính lão soát vé dẫn lũ cướp vào

Những tên I-a-gô khốn nạn

Đã giết chết tuổi thơ của chúng ta.

Tấm màn hạ xuống

Như không có gì xảy ra.

Hải Phòng mùa đông quán nước cũ

Những bình hoa đã vỡ

Hoa bằng lăng sót lại

Ướt đẫm trước hiên nhà

Gã thuỷ thủ tóc dài

Huýt sáo điệu nhảy Tây Ban Nha

Bản nhạc ấy ngày xưa em hát mãi

Anh không tìm thấy tấm áo nào của em

Mảnh gương nào của em

Trong căn phòng đổ nát

Bầy chim di đói khát

Không tìm thấy gì ăn

Trên con tàu đắm

Trên phố phường gạch vụn

Năm tháng hoang liêu

Bạn bè lưu lạc

Xác kẻ giết người và người bị giết

Đều đã tan thành bùn đất.

Và tấm màn đóng xuống

Như không có gì xảy ra.

(1972)

Hoa tigôn

Tặng Giang)

Nhà văn xưa tôi yêu mến mê say

Nay già lão được chính quyền sủng ái

Lưng còng xuống quên cả lời mình nói

Phản bội những điều trong cuốn sách thiêng liêng

Bác tôi chỉ huy trinh sát trung đoàn

Người anh hùng tuổi thơ tôi thán phục

Nay thủ trưởng một văn phòng lớn

Suốt ngày lau xe đạp chữa đèn pin

Cô bé tôi yêu giờ đã lấy chồng

Béo tốt càu nhàu tẻ nhạt

Thằng bạn nhỏ cùng vui đùa thưở trước

Cụt hai chân từ mặt trận lê về

Chỉ lũ chim xưa vẫn đập cánh bên hè

Hoa tigôn đẫm nước

Hoa tigôn của TTKH

Bài thơ thời đi học nhớ không em

Bài thơ đắng cay tuy điệu mà buồn

Nay đọc lại chẳng còn rơi nước mắt

Hoa tigôn như trái tim vỡ nát

Chết âm thầm dưới những bước chân quen.

Hồ sơ mùa hạ 1972

tiếng thét xé mặt sông

chuyến phà công bom đắm

tiếng trẻ gào dưới tầng nhà đổ sập

thời khắc vỡ tan trên những chiếc đồng hồ

những bàn tay nát nhừ

những mặt người lộn ngược

gió khét mùi tóc cháy

máu bê bết trên lá cây run rẩy

khói đen che khuất mặt trời

bom la-de và bom hơi

thủy lôi đầy mặt biển

còi báo động đêm ngày gầm thét

như tiếng rú con bò khổng lồ

trên nóc nhà bị kẻ nào chọc tiết

thành phố nửa đêm chạy giặc

trăng đỏ ngầu trong tiếng ve sôi

những đoàn người hối hả dắt nhau đi

tay xách vai còng gánh nặng

cửa ô chật nghẽn

tiếng còi giục người la

sách thư viện chất cao trên nhưng xe bò

bệnh xá chở những giường sắt trắng

những bệnh nhân què cụt

những cụ già ngồi bệt bên đường

bà mẹ gầy hốt hoảng gọi tìm con

thành phố của tôi đồng bào tôi đó

môi khô nẻ lòng như máu ứa

tôi trở về những khu phố trống không

giày dép thừng dây rơi vãi khắp đường

tiếng loa vang tiếng nhạc kèn dồn dập

“ta đã vây Công Tum!

ta đã chiếm Hải Lăng!

xe tăng ta tiến về Quảng Trị!”

lính dù ngụy trẻ măng

đang bắn nhau dữ dội dưới chân thành

đường bom phá tôi không về phố biển

Hòn Gai đẹp chỉ còn là gạch vụn

em một mình phiêu bạt tới nơi đâu

quán hàng hoa nhỏ xíu của bà Tầu

bán những chùm hoa nhỏ xíu

hoa trên đá chóng tàn chóng héo

nữa bây giờ pháo dập với bom thiêu

mùa hạ năm nay tu hú về nhiều

kêu xé ruột khắp bờ đê cỏ cháy

thương nhớ bạn nơi chiến trường lầm lụi

thương bầy em buổi sớm ấy ra đi

trổ trên tay những hình vẽ dị kỳ

bóng chúng ngã trên chang chang đất nắng

những hầm hố bốc hơi hầm hập

đạn đỏ lừ rạch nát trời đêm

đài phát thanh đưa tin

trạm-tự-động lên mặt trăng

mang đá lạnh cát khô về trái đất

các em ta đói khát

ngủ bên đường nhớ mẹ khóc thâu đêm

Thượng Hải giăng đèn đón tổng thống Ních-sơn

nguyên soái Diệp Kiếm Anh uy nghiêm tóc bạc

đưa khách quý thăm chiến khu cách mạng

tổng thống Mỹ lệ nhòa

khóc oan hồn em bé Ta-nhi-a

bom ném xuống Minh Khai tan nát những ngôi nhà

tướng Lâm Bưu lên máy bay chết cháy

chủ tịch Mao ốm rồi lại khỏi

những siêu nhân vĩ đại

những tư tưởng lớn lao nghe đến kinh người

Xem thêm:  Bài thơ Lời hứa trước biển – Nhà thơ Nguyễn Đình Huân

những thần tượng tiêu vong những đứa trẻ ra đời

bóng tối nhau, tình yêu chưa hợp lại

thế giới lo âu đầy xấu xa phản bội

ngày càng ít những điều đáng để ta tôn trọng

nền văn minh lạ lùng của những trái bom

những đám mây gây mưa những mìn nổ từ trường

dân tộc mấy mươi năm giết và bị giết

mỗi phút sống cùa tôi đều có người đang chết

mà bàn tay gầy guộc của tôi

không che chở dược ai

trang giấy mỏng của tôi

không ngăn nổi một viên bi độc ác

chiều nay tôi ra phố

người ta lột áo bán ngoài cửa chợ

người ta mặc cả từng cân tem gạo

con gái con trai áo rộng vai gầy

không còn đủ sức yêu nhau

sinh viên rời trường đại học

lên bờ đê vác đất

chúng tôi mang những viện bảo tàng đi sơ tán

chúng tôi ra vớt mìn ngoài biển

chưa có mùa hè nào như mùa hè này

cả nước sôi lên như bão

Cô đào nổi loạn Giên Phôn-đô

trên đê Hải Dương vung nắm tay họp báo

người ta giết sinh viên Nguyễn Thái Bình

bằng năm viên đạn

tuổi trẻ chúng tôi tìm gặp nhau

đặt lại những câu hỏi

về cuộc chiến tranh này

về mọi giá trị trên đời

nguồn gốc những nguyên nhân

của chém giết và thù hằn

bất công và đói rét

cần phải làm gì

để có lý do mà hy vọng?

cần phải làm gì

Hải Phòng Thanh Hóa Nam Định

những thành phố bị hủy diệt

những vụ thảm sát khổng lồ

những thành phố điên

Đà Nằng Sài Gòn

Quảng Trị An Lộc Đường 13

cần phải làm gì

những đoàn tàu chật quân lính ra đi

những thương binh chống nạng xếp hàng bia

những trẻ em chết vì bệnh viêm não

cơn bão dữ kéo dài

cây bên đường gục ngã

rạp chớp bóng từ lâu đóng cửa

tấm áp phích phim “Quảng trường Đỏ”

treo từ 16 tháng Tư

hình đôi trai gái đã mưa nhòa

chỉ còn con ngựa đen

đứng im trên nền vải rách

mặt trời trắng đốt nung thành phố trắng

những ngôi nhà những cột điện gầy đen

người ta truyền nhau bản tin

về chuyến đi của đồng chí Lê Đức Thọ

lời tuyên bố của nghị sĩ Mắc Ga-vơn

cuộc chiến tranh chưa rõ ngày chấm dứt

người ta bắt giam những kẻ phao tin nhảm

báo đăng ảnh trẻ con bị giết

ảnh tên giặc lái cúi mặt

và cánh đồng mười tấn lúa xanh

tôi gặp em trong thành phố bị bom

bức tranh tôi mới vẽ

cô bé mặc áo nắng

cổ rất gầy và mắt rất to

nước ngập đường hoa sấu rụng trong mưa

tôi nói cùng em nhưng khát vọng bì chà đạp

những tường vách phải tự mình phát nát

con người cần một tổ quốc yên bình

cần đi tới không ngừng cần tin tưởng

cần yêu em và cần được em yêu

năm giờ chiều

tôi đợi em trong quán cà phê

ngày mai tôi đi xa

lũ cào cào xanh lao mình vào cửa kính

hơi nước bốc lên từ cửa hiệu nhuộm

cô gái phơi những tấm vải màu

tàu dồn toa rung chuyển cả thân cầu

em sắp đến

những trái cây sắp chín

gió lồng lộng vòm cau

người qua đường mỉm cười chào nhau

họ nắm trong tay bí quyết của hạnh phúc

lũ trẻ hò hé om sòm

thân trần trụi trên mặt đường nóng bỏng

chúng thả những con diều trắng

lên vô biên thăm thẳm của trời hè.

Không

Không có làng quê nào để từ bỏ

không có thành phố nào để đi đến

không có vật quý nào để mất

không thư ai để chờ

không hòn đảo nào để phát hiện

không thành quách nào để chiếm lĩnh

không vị thần nào để tin

không quỷ ma nào để sợ

không thuộc bài hát nào để tự hát lên

không có góc tối nào để một mình giấu mặt

không người con gái nào để thương yêu

không người đàn ông nào để trọng

không có kẻ thù nào để ác

không có tội lỗi nào để phạm

không có cả một nỗi buồn để khóc

cũng chẳng có chiến lũy nào để chết

Chúng ta làm gì cho hết buổi chiều nay?

Khu nhà vắng trẻ con

Các em đã đi rồi

Khu tập thể đông người sơ tán hết

Sân gác hành lang vắng ngắt

Cầu thang bậc cửa trống không

Đâu rồi những bước chân

Tiếng reo cười lũ trẻ

Như bầy chim sẻ

Ầm ĩ khắp nhà

Hay làm ồn luôn bị rầy la

Trên ô cửa mắt nhìn lay láy

Đêm ấy bom rơi chúng choàng thức dậy

Đứa theo mẹ dắt em đứa ôm chặt tay bà

Đứa ôm làn xách bọc chạy sau xe

Lật đật vừa đi vừa gục đầu ngủ gật.

Bây giờ các em đâu?

Khu nhà đầy tiếng gió

Hòn bi xanh đỏ

Còn nằm lăn ở góc sân

Nét phấn thơ ngây nguệch ngoạng khắp tường

Vòng mặt trời, những con chim vỗ cánh…

Ngoài kia tiếng gầm xe xích

Tiếng còi báo động rền la

Tôi như khu nhà

Bỗng già nua hoang vắng

Nhớ tiếng nói nhớ từng gương mặt

Như mình có lỗi với bầy em

Như tại ngày thường

Mình hay đe hay mắng

Chúng nó giận rủ nhau đi mất

Bốn phía bây giờ tẻ lạnh

Tưởng như trên mặt đất

Bỗng không còn trẻ thơ

Như thế giới này quá độc ác xấu xa

Các em đã bỏ đi hết cả

Nỗi đau nhịp cầu gãy đổ

Nỗi đau nhà tan gạch vỡ

Nhưng da diết nhất nỗi buồn

Mọi khu nhà đều vắng bặt trẻ con

Chỉ còn người lớn tinh khôn

Chỉ còn tiếng gầm tiếng nổ

Mái nhà ta trẻ không dám ở

Các em ơi, hãy tha thứ cho anh

Những con quay những hòn bi bé nhỏ

Hãy tha thứ, anh xin làm tất cả

Để các em trở về

Để cuộc sống như bức tường tin cậy chở che

Các em vẽ những vòng tròn rực rỡ.

1973 – 1974

Lại sắp hết năm rồi

Buổi sáng chúng ta gặp nhau

Lá cuối mùa đông

Như những bàn tay rụng xuống.

Chúng ta bảo nhau tin chiến sự

Những vùng đất thân yêu trong đạn dữ

Hạm đội Mỹ đậu sát đất liền

Những tên nghị viên đòi đổ bộ.

Những đứa trẻ con vô tư

Những đứa trẻ con mười bảy tuổi

Hôm nay tòng quân.

Lại sắp hết một năm

Đất nước chưa xong giặc

Bao nhiêu người chết

Tiếng súng đóng đinh lên ngực cuộc đời

Trên nền cũ tay ta phá nát

Chưa xây xong được gì

Những ước mơ tuổi mười tám của ta

Tất cả còn đang dang dở

Nụ cười trên môi thật khó

Trồng cây lúa thật cay cực.

Sắp hết năm đêm nằm thường muốn khóc.

Người qua đường với ta như ruột thịt

Chưa ai trọn một ngày vui.

Buổi sáng chúng ta gặp nhau

Bao nhiêu dự định phải làm

Buổi sáng xua tan mộng đẹp của đêm

Buổi sáng đuổi đi chỗ khuất của lòng.

Năm mới sắp sang

Hoa cải tươi vàng

Độ này thức ăn rẻ hơn trước

Mọi người nói thật hơn.

Những mầm cây lớn âm thầm trong tối

Sẽ làm cho mặt đất ngập màu xanh.

Cần phải yêu thương hy vọng đấu tranh

Để giải thích và đổi thay cuộc sống.

(12-1970)

Mặt trời trong nước lạnh

Em về một ngày rồi lại ra đi

Những hông hoa tím của mùa hè

Đã nở đầy trên phố

Cánh hoa nhòe trong mưa tơi tả

Như những gương mặt ngày xưa không còn ai nhớ nữa

Đêm chiến tranh

Thành phố không đèn

Má em tựa vào tay anh gầy guộc

Tóc em trắng trong cơn mơ thảng thốt

Chúng mình chẳng nhận ra nhau

Đứng giữa hai ta là những người đã chết

Bóng họ che đen sì cả mặt

Những vết thương rách nát

Những nụ cười từ lâu đã tắt

Như tuổi trẻ sớm tàn trong cay cực của ta

Ích gì đâu hoa tím của ngày xưa

Cầu đã sụp con tàu không chạy nữa

Anh ra ga chẳng biết đón ai

Người ta ngủ dưới những manh vải nhựa

Người ta bán những bát mì đã vữa

Những miếng da bò luộc chín

Những nỗi buồn không quần áo chở che

Mưa rơi vào cốc bia

Chẳng có chút mặt trời nào trong nước lạnh

Những hầm hố cứ kéo dài vô tận

Những chiếc xe tăng đi qua

Những khẩu súng đi qua

Những người lính đi qua

Chẳng có gì cùng ta ở lại

Thôi đừng nói khổ đau và sợ hãi

Hãy vuốt nước mưa trên mặt chảy dài

Cô bé ngày xưa ơi

Bia lỡ rót thôi phải đành uống cạn

Đừng nghĩ tóc mình đã vài sợi bạc

Đừng run rầy như đang cơn sốt rét

Ngồi xuống đây em

Những khổ đau dằng dặc

Những tai ương đang diễn ra khủng khiếp

Có chút gì nghĩa lý hay không?

Tiếng em trong không át được tiếng bom gầm

Tình yêu ta như tấm vé cũ rồi

Không thể vào rạp hát

Chúng ta đứng ở bên ngoài cửa sắt

Tấm áp phích đỏ xanh lòe loẹt

Dưới mưa rơi ta đợi quá lâu rồi

Có lẽ phải về thôi

Ở trong đó ồn ào kèn trống

Cái sân khấu mênh mông của vở tuồng chém giết

Những hiệp sĩ những anh hề la hét chạy nhao nhao

Có ai nghe lời nói thật của ta đâu

Đêm tối quá không tìm nhau được nữa

Anh bỗng vặn ngón tay mình đau nhói

Không chịu được cái bầu trời ướt sũng nước mưa

Cái mặt đất lầy nhầy bùn sốt rét

Muốn kêu lên mà không sao kêu lên được

Những chiếc xe tăng đi qua

Những khẩu súng đi qua

Những người lính đi qua

Chẳng có chút mặt trời nào trong nước lạnh

Hà Nội, 6/1972

Móng tay trên đá

Bộ lạc ấy bây giờ tàn lụi cả

Lạnh chân đồi những mộ đã hoang sơ

Con quạ xám và hàm răng ngựa

Cắn vầng trăng thèm hát đêm đêm

Người đàn bà trong thành phố không tên

Tay lực lưỡng một ái tình hung tợn

Những con tàu không lái buồm chí hướng

Những cụ già như bao tải tả tơi

Lính viễn chinh và trẻ con lai

Các cô gái như mèo cười rú

Ông luật sư ăn mày cửa chợ

Phật Thích ca đẩy xe bán cá

Cãi nhau với bác hàng thùng

Người tù binh đầu gối đóng đinh

Thân đẫm máu trong chuồng cọp tối

Chàng Kim Trọng cúng Sở Khanh gian dối

Tòng ngũ trong trung đoàn Ó đen

Lính hai phe mặt đối mặt gườm gườm

Mệt nhọc đứng giữa chói chang đất nắng

Vị tộc trưởng kêu to: ngừng bắn

Hãy chuyển sang trận đánh hoà bình

Quân lính buông súng rút dao găm

Giết nhau trong im lặng

Đất lạnh lẽo sưng vù như mặt chết

Thân nát bươm sau tra tấn cực hình

Bàn tay một người điên bí mật

Viết đêm đêm lên cửa nhà tôi:

“A lông! hãy đi đi!” Tôi vội bước

Ngực nhói đau tim đập thình thình

Miên man qua gầy đói những nhà tranh

Em bé gái đeo vòng hoa trắng toát

Ai cười sau cửa kính ngân nga

Vai nâu trần lấp loáng

Vòi phun nước sáng bừng trong nắng

Trời như tấm chăn tôi đắp cùng em

Chiếc rễ cây bé nhỏ ướt đầm

Tôi thức suốt trong nỗi buồn của đất

Tôi nguyên chất tôi đi tìm đôi cánh

Để cuối cùng gặp được biển khơi

Mặn xé lòng là muối biển đấy thôi

Lên ghềnh đá chênh vênh tôi viết

Những dòng chữ không sóng nào xoá được

Những dòng chữ như móng tay day dứt

Trên vỏ dưa xanh thắm của mùa hè

Cho kẻ không nhà mái lá chở che

Cho ngưng lại nhịp đồng hồ quên lãng

Sợi giây mỏng nối liền ta với bạn

Và ban mai trong mắt những con gà.

17-4-1973

Một bài thơ

Hy vọng như dúm thuốc lá ướt

còn sót dưới đáy túi

anh hơ trong lòng tay

Em về nhà, ngày mưa xám

đặt lên bàn chiếc bánh mì lạnh khô

bánh độ này khó mua

lửa tí tách trên bếp đèn dầu hỏa

khói xanh bay ngoằn ngoèo

– Chúng ta đã có nhau

Chúng ta sẽ bắt đầu tất cả

Tại sao em lại yêu anh

Gã con trai viển vông và thất bại

người ta bảo: có lẽ hắn cũng có chút tài

mà lầm lẫn mà buồn mà trơ trọi

thật ra chẳng nên đặt quá nhiều câu hỏi

chúng ta đang sống trong tổ quốc của mình

mọi người đều anh dũng đều thông minh

mọi ý định đều có ghi trong sách

nếu bữa cơm hôm nay còn cực

đã sẵn cho anh ngôi nhà đẹp ngày mai

chúng ta những kẻ thiển cận và yếu đuối

không biết chờ đến ngày mai

chúng ta muốn hôm nay ngay ở nơi này

cuộc đời chân thực

đáng lẽ không nên nói hết

những ý nghĩ của mình

nhưng lẽ nào yêu em

lại là điều giấu giếm

Bạn bè cũ dần dà xa vắng

những bài thơ mình viết biết cho mình

chỉ còn lại riêng em

dịu dàng và quả quyết

những tảng đá trong đêm xanh biếc

trời cao rộng trên mái nhà bụi xám

nay ta nhìn bằng đôi mắt của ta

đi bên nhau chẳng ngại đường xa

ít ra, đó cũng là điều anh tin tưởng

trong khi cuộc đời khắc nghiệt

cho ta uống toàn một thứ nước suông

trong khi anh chẳng phải thánh thần

có thể khổ suốt đời mà vẫn chưa tới đích

có thể rồi em sẽ mệt

có thể em sẽ chán

ở bên nhau mà sẽ lại xa xôi

Dẫu vậy sớm nay em cười

nói chuyện những ngày mai sẽ tới

cái bếp nhỏ rung rinh ngọn khói

anh tặng em thay áo cưới

một bài thơ

2/1974

Mùa xoài chín

Một vườn xoài rung rinh lá sáng

Một vườn xoài chạy dài thăm thẳm

Một vườn xoài rợp mát tuổi thơ ngây

Một vườn xoài xanh biếc dưới mây bay

Bên đầm nước mênh mông, hoa lục bình nở tím

Gió xa lạ từ biển nồng thổi đến

Một vườn xoài xao động suốt đêm mưa.

Một vườn xoài lặng lẽ nắng trưa

Con chim núi bay về ngơ ngẩn

Nhựa xoài dính cánh ve nhấp nhánh

Con châu chấu xanh gầy, con cà cộ mình hoa

Những cành cao vươn giữa bao la

Mùa xoài chín, trĩu chịt chùm quả ngọt

Gió đung đưa những trái thon vàng rực

Như muôn ngàn lục lạc của trời cao.

Áo em đen, mùa xoài chín ngọt ngào

Vai em mắt em lẫn vào mắt lá

Xoài rực rỡ trên bàn tay bé nhỏ

Nhớ hàm răng cắn trái xoài vàng

Môi mát thơm vị ngọt đến bàng hoàng

Em chẳng nói, nhưng lòng tôi nhớ mãi.

Tôi đã tới những khu rừng xa ngái

Dốc lớn đèo cao, nước nguồn măng núi

Đường quân đi trùng điệp tháng năm dài

Nhớ quê hương thao thức một vườn xoài

Trong hồn tôi, những trái vàng lấp lánh

Đêm võng bạt nhìn trời cao thẳm

Mảnh trăng vàng như một trái xoài thơm.

Một vườn xoài trơ trụi dưới na-pan

Chim xé giọng những mùa hè không quả

Lá khô cháy mịt mù gió lửa

Xem thêm:  Bài thơ Bão – Nhà thơ Mạc Phương

Đập ào ào lên đá nhọn lòng tôi

Một vườn xoài sau rào kẽm vành đai

Cành giận dữ đâm lên trời nhọn hoắt

Tôi chẳng có thời giờ cho nước mắt

Viên đạn nằm trong súng đợi bay lên.

Bạn cùng làng mỗi đứa mỗi phương

Kẻ lính nguỵ, người thành quân giải phóng

Em xa cách trong cắt chia, lửa đạn

Hai mươi năm, người cũ khác xưa không.

Ta trở về, biển rộng chói chang

Ta trở về ngày giải phóng quê hương

Lạ lùng sao, lại đúng mùa xoài chín

Cành đau cháy ngỡ không sống được.

Đã nở xoè lá mới non tươi

Trái ửng vàng ẩn hiện sau cây

Em rám nắng, dịu dàng, mảnh dẻ

Màu áo khác, đôi mắt nhìn vẫn thế

Em khóc oà, nước mắt của niềm vui.

Bao tháng năm sống chết giữ đất này

Em vẫn đợi vẫn chờ, em vẫn nhớ

Phá rào gai, xóm làng về đoàn tụ

Ta đi giữa tiếng cười và những trái xoài thơm.

Ta trở về gốc rễ của yêu thương

Như trái xoài biến chát chua thành ngọt

Sau căm giận, cắt chia, sau lửa đạn

Những vườn cây còn lại với con người

Những trái vàng hy vọng thắm trên tay

Cả đất nước mênh mông mùa quả chín

Một vườn xoài lung linh nắng sớm

Một vườn xoài biếc dưới mây bay…

Những bạn khuân vác

Năm tôi mười bảy tuổi

Mẹ bảo tôi:

Mày lớn rồi phải tự sống đi thôi

Nhà nghèo đông em mẹ không nuôi hết được

Tôi đi nhờ tàu thuỷ từ Hòn Gai

Ra Hải Phòng tìm việc

Từ giã cây dâu da đầu dốc

Con đường trải đá răm

Những quyển sách tôi cất dưới ngăn bàn

Có giấc mộng về cánh buồm đỏ thắm

Từ giã những cô bạn học

Lưu luyến nhiều nhưng cũng chóng quên nhau

Hải Phòng đón tôi bằng sừng sững khói cao

Tiếng búa tiếng choang tiếng goòng ken két

Tiếng xô đá tiếng gò tôn tiếng bánh xe nghiến nát

Than bay bụi bay nắng cuồng nhiệt khắp nơi

Tất cả lấm đầu và nhễ nhại mồ hôi

Tôi ghi tên vào một đội khuân vác

Người đội trưởng lầm lì

Đặt lên vai tôi bao hàng to nặng

Tôi còng lưng thở rốc vác lên xe

Người khác ném cho tôi điếu thuốc

Không ai nói với tôi một lời

Đêm ấy về ê ẩm hai vai

Tôi nằm nhớ bóng dâu da tuổi nhỏ

Đội bốc vác bảy người

Một anh Hoa kiều mặt rỗ

Làm trên cảng từ đời ông đời cụ

Một người Cát Bà mắt sếch da nâu

Cha ngày xưa bị hải phỉ chặt đầu

Một bác thuỷ thủ già râu bạc

Từng lênh đênh An Giê, Băng Cốc

Một anh thương binh phục viên

Hay thầm thì kể chuyện

Cùng trung đoàn Ký Con về Phát Diệm

Cái năm nhà thờ giết cán bộ trôi sông…

Có anh cày hoang bao đồng ruộng mênh mông

Trốn nợ lưu lạc về đất cảng

Có anh ngực trổ đầy rồng rắn

Có anh mặt buồn mà hát rất hay

Vai nổi u tay đầy vết sẹo chai

Người không mẹ không cha người vợ con nheo nhóc

Ai cũng tựa hòn núi cao im lặng

Giấu trong lòng bao thác cuộn, suối trong

Sắc nhọn, cộc cằn

Bao la, nhỏ hẹp

U tối mà sáng suốt

Từng trải mà thơ ngây

Những người bốc vác

Mang trên vai cuộc đời

Dây tôi cách nhìn cách nghĩ

Trên cửa biển chói chang không chỗ nghỉ

Kiện hàng to thôi đè gập hai vai

Những bàn tay rộng lớn đỡ tay tôi

Không vật nặng nào không nhắc nổi

Không cơn bão nào làm sợ hãi

Những vệt chai quả cảm cứ đầy thêm

Tôi không nén nổi yêu thương

Mỗi lần nhìn các bạn tôi nằm ngủ

Nghe tiếng ngáy khàn, tiếng nói mê, nghe nhịp thở

Tôi nôn nao muốn ôm lấy từng người…

Những cuộc đời đáng hưởng mọi niềm vui

Trước họ tôi không thể nào dối trá

Vì họ tôi có thể làm tất cả

Họ khổ đau nhiều, lòng tôi chẳng phút yên

Tháng lương đầu tiên

Tôi mời mỗi người một vại bia sủi bọt

Còn bao nhiêu mua sách

Những quyển sách tuổi thơ yêu thích

Tôi đọc cho đội bốc vác cùng nghe

Có những điều ngày ấy say mê

Nay trên cảng bỗng thành nhợt nhạt

Cánh buồm đỏ không quyến lòng tôi được

Nhưng nỗi khát khao cuồng dại còn nguyên

Thành đám lửa loang dầu trong đêm

Tiếng hú cửa sông tiếng cây buồm kéo mạnh

Tiếng mưa gõ tường nhà tiếng còi vang lảnh

Muôn hồi chuông chào nhau

“Tay chúng ta sẽ kết một con tàu

Cặp bến đẹp của những ngày vui sướng…”

Các bạn tôi ngồi lặng lắng nghe

Những khuôn mặt lầm lì

Bỗng nhoè nước mắt

Bãi sú rì rào

Môi tôi run lên cổ tôi nghẹn nấc

Như sắp nghĩ ra một bài hát khác

Thật và đẹp hơn mọi điều trong sách

Về những con tàu và các bạn của tôi.

(2-1971)

Những điều sỉ nhục và căm giận

những điều sỉ nhục và căm giận

một dân tộc đã sinh ra

Trần Ích Tắc Lê Chiêu Thống

Hoàng Cao Khải Nguyễn Văn Thiệu…

những điều sỉ nhục và căm giận

một đất nước luôn có kẻ dẫn đường

cho người ngoài kéo đến xâm lăng

cho những cuộc chiến tranh

đẩy con em ra trận

những điều sỉ nhục và căm giận

một xứ sở

nhà tù lớn hơn trường học

một dân tộc có nhiều gái điếm nhất thế giới

có những cái đinh để đóng vào ngón tay

có những người Việt Nam

biết mổ bụng ăn gan người Việt

một đất nước

đến bây giờ vẫn đói

không có nhà để ở

không đủ áo để mặc

ốm không có thuốc

vẫn còn những người run rẩy xin ăn

nỗi sỉ nhục buốt lòng

khi thấy mẹ ta bảy mươi tuổi lưng còng

phải làm việc mệt nhoài dưới nắng

khi thấy lũ em ngày càng hư hỏng

khi người mình yêu

nói vào mặt mình những lời ti tiện

khi bao điều tưởng thiêng liêng trong sạch

bỗng trở nên ngu xuẩn đê hèn

khinh mọi người và tự khinh mình

như chính tay ta đã gây ra mọi việc

và tất cả không cách nào cứu vãn

nỗi sỉ nhục ngập tràn trái đất

khi lẽ phải luôn thuộc về kẻ mạnh

những nền văn minh chạy theo dục vọng

những guồng máy xấu xa chà đạp con người

đi suốt một ngày

giữa rác rưởi và chết chóc

luôn thấy bị ném bùn lên mặt

nói làm sao được nữa những lời yêu

nghĩ về cha, con sẽ chẳng tự hào

nỗi tủi nhục làm cha nghẹn thở

nỗi tức giận làm mặt cha méo mó

trong hận thù không thể có niềm vui

nhưng không thể sống yên, không thể được nữa rồi

nỗi tủi nhục đen sì mỗi cành cây

nỗi tủi nhục của đứa trẻ chạy trốn

nỗi tục nhục trên mỗi bậc thang lười biếng

trong cốc nước đưa lên môi lạnh ngắt

trên mỗi dòng tin mỗi ống quần là phẳng

mỗi chiếc hôn ướt át thì thầm

mỗi nấm mồ bị vùi dập lãng quên

trên bàn tay đưa ra trên mỗi bức tường

nỗi tủi nhục tội lỗi nỗi tủi nhục kinh hoàng

trên vệt máu bầm đen trên nụ cười thoả mãn

cha chẳng có gì để lại cho con

ngoài một cửa sổ trống trơn

ngoài một tấm lòng tủi nhục và căm giận

ngoài kỷ niệm về những năm tàn khốc

cho một ngày con được sống thương yêu

Những vườn dâu đánh mất

(Viết hộ một ông chú họ)

Con đường em đi

Xuống tàu ra biển trắng

Mười tám năm không về

Quán Nải ngày mưa

Mái chiều khói ướt

Cô bé bán hàng xưa

Đã con bồng con dắt

Lá vườn dâu xanh ngắt

Lao xao gọi bóng người.

Bãi sú cát sa bồi

Phải sóng này đã vỗ

Đưa Huyền Trân bé nhỏ

Theo thuyền về xứ Chiêm?

Đất chia cắt ngàn năm

Nên lòng người rách xé

Anh về bờ sông Nhuệ

Đi qua cầu Tế Tiêu

Sao lòng cứ thương yêu

Khi khắp trời oán giận

Em có nhớ không em

Những vườn dâu đã mất?

Hàm răng xưa cắn chặt

Bây giờ cười với ai?

Đời loạn lắm đổi thay

Trách nhau làm chi nữa

Người cùng em thành đôi

Bạn quen hay khách lạ

Em ở phía bên kia

Giữa ta là đạn lửa

Dẫu là kẻ

Gieo bom xuống đất này

Anh cũng chẳng gọi em

Là quân thù cho được.

Tơ bền may áo đẹp

Mẹ vẫn giữ chờ em

Bờ đê vẫn dành em

Cỏ bông và cỏ mượt

Lòng ta nào cách biệt

Sao đất trời phân chia?

Bao giờ em về

Phù Lưu hoa gạo thắm

Nong tằm đã mất

Sẽ bàng hoàng lá tươi

Trên mọi điều thù hận

Những vườn dâu còn lại với con người.

Nói với mình và các bạn

1

Chúng ta tụm năm tụm ba

Họp hành, giễu nhau, uống trà, đọc thơ, đi thực tế

Ta viết những suy tư ngây ngô vờ là trí tuệ

Những câu nhạt phèo chiếu lệ

Những lời nhàm tai ai cũng quen rồi

Mọi người quanh ta mang nỗi khổ oằn vai

Ngược đất nước tai ương xé rách

Ta viết mãi những điều vô ích

Vô duyên sao ta cứ nhoẻn miệng cười

Như phường bát âm thánh thót

Mong cuộc đời xuôi tai.

Tôi không muốn viết những lời như thế

Tôi không thể viết những lời như thế

Chẳng muốn ai vui lòng khi đọc thơ tôi

Tôi viết những bài thơ chống lại chính tôi

Chống lại bóng đen trì trệ của đời

Chống lại những bài thơ tôi đã viết cùng những ai ưa thích nó

Làm sao đọc thơ tôi anh giận dữ băn khoăn xấu hổ

Cãi lại tôi hay ghét tôi đi nữa

Nhưng anh thôi hờ hững sống bình yên

Tôi xé đi vòng hoa giấy bức màn sương

Những niềm vui dại khờ những nỗi buồn yếu đuối

Cuộc sống còn dở dang

Cần đóng góp không cần ngồi ca ngợi.

2

Thơ không phải là chứng minh

Không phải hào quang phản chiếu của tấm gương

Thơ là bó đuốc đốt thiêu là bàn tay thắp lửa

Thơ sinh sự với cuộc đời không cho ai dừng bước cả

Càng thương yêu càng không vừa ý với mọi điều

Đã qua cái thời nhà thơ nhìn đời bằng con mắt trong veo

Con mắt xanh non như mắt trẻ

Hát cái lá mùa xuân ca lời chim son sẻ

Thơ tươi mát cuộc đời và an ủi lòng ta

Nhưng đến nay tất cả đã vỡ ra

Giữa tàn bạo hư vô giữa đấu tranh khốc liệt

Thơ phải dạy ta nhìn bằng con mắt thật

Đập vào ngực ta không cho ta cúi mặt

Không cho ta lảng tránh

Đập cửa mọi nhà

Đứng ở mọi ngã ba

Không hát ta say mà lay ta thức

Dù ngày mai đời có trăm lần đẹp

Thơ vẫn gọi mọi người vươn đến tương lai.

3

Ta đã làm gì? như lũ viết thuê

Chạy theo những biển hàng ngắn ngủi

Những khuôn phép những trang in những hư danh một buổi

Ta nịnh người để người lại khinh ta

Sớm già cỗi, cố quên đi phẩm cách

Muốn yên thân ta trở thành hèn nhát

Nhân dân có cần thơ của ta đâu?

Các bạn tôi hiền lành trong sạch

Là bạn nhau thôi chắc là bạn tốt

Nhưng bạn ơi ta là những nhà thơ

Lòng tốt ở đây chẳng đáng một xu

Càng có tài lộc lọc lừa càng nặng

Để yên ổn lương tâm ta tìm đến nhau thở than bực dọc

Rồi lại về cần cù ngồi viết nhảm

Ta an ủi mình đang thời buổi khó khăn

Nhưng nào có thời buổi nào không khó

Và nếu dễ, cần gì thơ ta nữa?

Nhân dân quá hiền, nhân dân chưa xé bỏ

Những ngọt ngào hoa cỏ của ta

Những nụ cười ngộ nghĩnh của ta

Những trầm tư về thế kỷ của ta

Lắm kiểu nói mà giống nhau đến thế

Nịnh đời dễ, chửi đời cũng dễ

Chỉ dựng xây đời là khó khăn thôi.

Đừng hiểu sai lòng tôi

Làm việc cô đơn thật là quá sức

Sau những lúc bông phèn bên các bạn

Tôi càng thêm buồn chán đến rùng mình

Đã quá nhiều người làm tôi thất vọng

Tôi chỉ còn các bạn nữa thôi.

Hạnh phúc của tôi là được các bạn mến yêu

Là được mến yêu và tin các bạn

Thế hệ mình cần những người dũng cảm

Dũng cảm yêu thương dũng cảm căm thù

Ta đã hẹn cũng nhau đi tới đích

Nay rất buồn nếu phải chia xa.

Nước lũ qua sẽ còn lại phù xa

Những tình yêu những ước vọng thiết tha

Dẫu bay đi không một lời đáp lại

Dẫu trơ trọi trong lạnh lùng bóng tối

Dẫu đường dài xa ngái

Đừng phút nào mệt mỏi, thơ ta ơi.

1970

Thư viết cho Quỳnh trên máy bay

Có phải vì mười lăm năm yêu anh

Trái tim em đã mệt?

Cô gái bướng bỉnh

Cô gái hay cười ngày xưa

Mẹ của các con anh

Một tháng nay nằm viện.

Chiếc giường trắng, vách tường cũng trắng

Một mình em với giấc ngủ chập chờn

Thương trái tim nhiều vất vả lo buồn

Trái tim lỡ yêu người trai phiêu bạt

Luôn mắc nợ những chuyến đi, những giấc mơ điên rồ, những ngọn lửa không có thật

Vẫn là gã trai nông nổi của em

Người chồng đoảng của em

15 mùa hè chói lọi, 15 mùa đông dài

Người yêu ơi

Có nhịp tim nào buồn khổ vì anh?

Thôi đừng buồn nữa, đừng lo phiền

Rồi em sẽ khoẻ lên

Em phải khoẻ lên

Bởi ta còn rất nhiều dặm đường phải đi

Nhiều việc phải làm nhiều biển xa phải tới

Mùa hè náo động dưới kia

Tiếng ve trong vườn nắng

Và sau đê sông Hồng nước lớn

Đỏ phập phồng như một trái tim đau

Từ nơi xa anh vội về với em

Chiếc máy bay bay dọc sông Hồng

Hà Nội sau những đám mây

Anh dõi tìm: đâu, giữa chấm xanh nào

Có căn phòng bệnh viện nơi em ở?

Trái tim anh trong ngực em rồi đó

Hãy giữ gìn cho anh

Đêm hãy mơ những giấc mơ lành

Ngày như anh luôn ở cạnh

Ta chỉ mới bắt đầu những ngày đẹp nhất

Vở kịch lớn, bài thơ hay nhất

Dành cho em, chưa kịp viết tặng em

Tấm màn nhung đỏ thắm

Mới bắt đầu kéo lên

Những ngọn nến lung linh quanh giá nhạc

Bao nỗi khổ niềm yêu thành tiếng hát

Trái tim hãy vì anh mà khoẻ mạnh

Trái tim của mùa hè, tổ ấm chở che anh…

7-5-1988

Đây là bài thơ cuối cùng của Lưu Quang Vũ.

Viết cho một câu chuyện cũ

Những bức tường đã chắn giữa đôi ta

Em thân yêu, ngày xuân buồn bã ấy

Anh âm thầm ra đi.

Chúng mình đã chờ nhau, đã yêu nhau biết mấy

Bao sớm mưa bay bao chiều nắng dậy

Nhưng bức tường đã chắn giữa đôi ta

Bức tường đầy trong cuộc sống xót xa

Đã phủ kín bóng đen lên mặt đất

Ta chẳng giữ khi hoàng hôn nắng tắt

Giữa đời anh và gương mặt của em

Một bức tường xa lạ đã dâng lên

Một bức tường tăm tối nhọc nhằn

Đâm tua tủa bao mảnh chai ti tiện

Một bức tường trong suốt

Ta nhìn nhau mà chẳng nói được gì

Một bức tường ở ngay giữa mắt em

Ở trên tay em, ở trên vầng trán

Cùng bức tường của bao kẻ khác

Anh cũng mang bức tường xám hồ nghi

Trong buổi chiều tuyệt vọng ra đi

Sẽ ra sao? Không cách nào cứu vãn

Cố quên lãng, nhưng trời ơi, anh biết

Có em đang đứng khóc ở đầu kia

Có mối tình sau bức tường che

Anh đã gửi bao niềm mong ước đẹp

Anh làm sao anh làm sao sống được

Thời gian qua, nỗi nhớ xé lòng thêm

Nhưng giữa anh và gương mặt của em

Đã sừng sững một bức tường ngăn cách.

1971

Trên đây là trọn bộ hai tập thơ Di cảo 2008 và tập thơ Gửi tới các anh (1998) của nhà thơ Lưu Quang Vũ. Nếu bạn yêu thích phong cách thơ Quang Vũ, hãy để lại đôi điều chia sẻ khi cảm nhận thơ ông nhé.

Theo Thuvientho.com

Check Also

nhung bai tho ngan hay ve hoa dac sac nhat 310x165 - Những bài thơ ngắn hay về hoa đặc sắc nhất

Những bài thơ ngắn hay về hoa đặc sắc nhất

Trong thế giới tự nhiên có muôn vàn loài hoa khác nhau. Mỗi loài hoa …

Nhận thông báo qua email
Nhận thông báo cho
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments